Kalp Üfürümü Nedir?
Kalp üfürümü, kalp dinlenirken normal kalp seslerine ek olarak duyulan farklı bir sestir. Genellikle kanın kalp içinde normalden daha hızlı veya düzensiz akması nedeniyle ortaya çıkar. Doktor bu sesi stetoskopla “üfleme” veya “uğultu” benzeri bir ses olarak duyabilir.
Kalp üfürümü tek başına bir hastalık değildir. Bazı kişilerde tamamen zararsız olabilirken, bazı durumlarda kalp kapak hastalıkları veya doğuştan gelen kalp sorunlarının ilk bulgusu olabilir.
Bu nedenle önemli olan üfürümün duyulması değil, üfürüme neden olan bir kalp hastalığının bulunup bulunmadığının anlaşılmasıdır.
Kalp Üfürümü Neden Olur?
Kalp üfürümü, kan kalbin içinde veya kalpten çıkan damarlarda ilerlerken normalden daha türbülanslı bir akım oluşması nedeniyle duyulur.
Bunun nedeni bazen tamamen normal bir kan akımı olabilir. Özellikle çocuklarda, gençlerde, gebelikte veya kansızlık gibi kan akımını hızlandıran durumlarda kalpte herhangi bir yapısal hastalık bulunmadan üfürüm duyulabilir.
Bazı üfürümlerin altında ise gerçek bir kalp hastalığı vardır. Özellikle kalp kapağının yeterince açılamadığı kapak darlıkları veya kapağın tam kapanamadığı kapak yetmezlikleri üfürümün önemli nedenleri arasındadır.
Masum Kalp Üfürümü Nedir?
Masum üfürüm, kalpte herhangi bir yapısal hastalık bulunmadan duyulan kalp üfürümüdür. Özellikle çocuklarda oldukça sık görülür ve çoğu zaman herhangi bir tedavi gerektirmez.
Bu durumda kalp ve kapaklar normaldir ancak kanın hareketi stetoskopla duyulabilecek bir ses oluşturur.
Ateş, kansızlık, gebelik veya tiroid bezinin aşırı çalışması gibi kan akımını hızlandıran durumlarda da geçici üfürümler ortaya çıkabilir. Altta yatan durum düzeldiğinde üfürüm azalabilir veya kaybolabilir.
Kalp Üfürümü Hangi Hastalıkların Belirtisi Olabilir?
Yetişkinlerde anormal kalp üfürümünün en önemli nedenlerinden biri kalp kapak hastalıklarıdır.
Örneğin aort kapak darlığında kan daralmış kapaktan geçerken üfürüm oluşabilir. Mitral kapak yetmezliğinde ise kanın bir kısmının geriye kaçması farklı özellikte bir üfürüme neden olabilir.
Mitral kapak prolapsusu da özellikle kapak kaçağı geliştiğinde üfürüm oluşturabilir. Benzer şekilde pulmoner kapak hastalıklarında da kapaktaki darlık veya kaçak stetoskopla duyulabilir.
Doğuştan kalpte bulunan ASD ve VSD gibi açıklıklar da üfürüme neden olabilir.
Daha nadiren hipertrofik kardiyomiyopati veya endokardit gibi hastalıklarda yeni bir üfürüm ortaya çıkabilir.
Kalp Üfürümü Belirti Verir mi?
Üfürümün kendisi genellikle herhangi bir belirti oluşturmaz. Belirti varsa çoğunlukla üfürüme neden olan kalp hastalığından kaynaklanır.
Hafif veya masum üfürümü olan bir kişi hiçbir şikâyet yaşamayabilir. Buna karşılık önemli bir kapak hastalığı varsa nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, göğüs ağrısı veya egzersiz kapasitesinde azalma görülebilir.
İleri kapak hastalıklarında baş dönmesi, bayılma veya bacaklarda şişlik gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.
Bu nedenle üfürümle birlikte yeni başlayan şikâyetlerin bulunması daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Kalp Üfürümü Nasıl Anlaşılır?
Kalp üfürümü genellikle rutin doktor muayenesinde stetoskopla kalp dinlenirken fark edilir.
Doktor üfürümün hangi bölgede duyulduğunu, kalp atımının hangi aşamasında ortaya çıktığını, ne kadar güçlü olduğunu ve başka bölgelere yayılıp yayılmadığını değerlendirir. Bu özellikler üfürümün olası nedeni hakkında önemli bilgiler sağlar.
Ancak yalnızca stetoskopla dinleyerek üfürümün nedenini her zaman kesin olarak belirlemek mümkün değildir.
Kalp Üfürümünde Ekokardiyografi Gerekir mi?
Kalpte yapısal bir sorun veya kapak hastalığı düşünüldüğünde en önemli incelemelerden biri ekokardiyografi (EKO) yani kalp ultrasonudur.
Ekokardiyografi ile kalp kapaklarının yapısı, darlık veya kaçak bulunup bulunmadığı, kanın kalp içindeki akışı ve kalbin çalışma fonksiyonları değerlendirilebilir. Şüpheli kapak hastalığında transtorasik ekokardiyografi temel tanı yöntemlerinden biridir.
Ancak her üfürümde mutlaka ekokardiyografi yapılması gerekmez. Özellikle tipik masum üfürüm düşünülen kişilerde doktor ek incelemeye ihtiyaç olmadığına karar verebilir.
Kalp Üfürümü Tehlikeli midir?
Her kalp üfürümü tehlikeli değildir. Masum üfürümler herhangi bir kalp hastalığı anlamına gelmez ve çoğunlukla tedavi gerektirmez.
Üfürümün önemi, altında hangi nedenin bulunduğuna bağlıdır.
Örneğin hafif bir kapak kaçağı yalnızca düzenli takip gerektirebilirken ileri aort kapak darlığı veya ciddi mitral kapak yetmezliği zaman içinde kalbin çalışmasını etkileyebilir.
Bu nedenle “üfürüm var” bilgisinden çok, üfürümün neden kaynaklandığı ve kalbin bundan etkilenip etkilenmediği önemlidir.
Kalp Üfürümü Nasıl Tedavi Edilir?
Kalp üfürümünün doğrudan bir tedavisi yoktur. Tedavi gerekiyorsa üfürümü oluşturan hastalığa yönelik yapılır.
Masum üfürümde herhangi bir tedavi gerekmez. Kapak hastalığı hafif düzeydeyse belirli aralıklarla kardiyoloji ve ekokardiyografi takibi yeterli olabilir.
İleri kapak hastalıklarında ise kapağın onarılması veya değiştirilmesi gerekebilir. Günümüzde uygun hastalarda bazı kapak hastalıkları göğüs açılmadan kateter yoluyla da tedavi edilebilmektedir.
Örneğin ileri aort kapak darlığında TAVI, uygun mitral kapak yetmezliği hastalarında ise MitraClip gibi girişimsel yöntemler kullanılabilir.
Tedavi kararı üfürümün şiddetine göre değil, altta yatan kalp hastalığının türüne ve derecesine göre verilir.
Kalp Üfürümü Olanlar Spor Yapabilir mi?
Masum üfürümü bulunan ve kalbinde yapısal bir problem olmayan kişiler genellikle normal fiziksel aktivitelerini sürdürebilir.
Ancak üfürümün altında önemli bir kapak hastalığı, kardiyomiyopati veya doğuştan kalp hastalığı varsa spor önerisi hastalığın derecesine göre değişebilir.
Bu nedenle özellikle yoğun veya yarışmalı spor yapacak kişilerde üfürümün nedeni bilinmiyorsa öncelikle kardiyolojik değerlendirme yapılması uygun olur.
Kalp Üfürümünde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Yeni saptanan bir kalp üfürümünün özellikle erişkinlerde nedeninin değerlendirilmesi önemlidir.
Üfürüme nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, egzersiz kapasitesinde belirgin azalma veya bayılma eşlik ediyorsa kardiyoloji değerlendirmesi yapılmalıdır.
Daha önce bilinen kapak hastalığı bulunan kişilerde yeni şikâyetlerin başlaması veya mevcut belirtilerin artması da hastalığın ilerlediğini gösterebilir. Kapak hastalıklarında belirtilerde değişiklik olduğunda yeniden ekokardiyografik değerlendirme gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
Kalp üfürümü kalpte delik olduğu anlamına mı gelir?
Hayır. Kalpteki ASD veya VSD gibi bazı doğuştan açıklıklar üfürüme neden olabilir ancak kalp üfürümü duyulan herkesin kalbinde delik yoktur. Üfürümün çok daha farklı nedenleri olabilir.
Kalp üfürümü kendiliğinden geçer mi?
Masum üfürümler özellikle çocukluk döneminde zamanla kaybolabilir. Bazı kişilerde ise zararsız şekilde devam edebilir. Bir kapak hastalığına bağlı üfürümün seyri ise altta yatan hastalığa göre değişir.
Çocuklarda kalp üfürümü tehlikeli midir?
Çocuklarda duyulan üfürümlerin önemli bir bölümü masumdur ve kalp hastalığı anlamına gelmez. Ancak doktor üfürümün özelliklerine göre çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi veya ekokardiyografi önerebilir.
Kalp üfürümü yetişkinlerde neden olur?
Yetişkinlerde anormal üfürümlerin önemli nedenlerinden biri kalp kapak hastalıklarıdır. Aort veya mitral kapaktaki darlık ve kaçaklar sık nedenler arasındadır.
Kalp üfürümü olan herkes tedavi edilir mi?
Hayır. Masum üfürümlerde tedavi gerekmez. Hafif kapak hastalıklarında yalnızca takip yeterli olabilir. Tedavi, ancak altta yatan hastalık gerektiriyorsa uygulanır.
Kalp üfürümü kalp yetmezliğine neden olur mu?
Üfürümün kendisi kalp yetmezliğine yol açmaz. Ancak üfürüme neden olan ileri bir kapak hastalığı uzun süre tedavi edilmezse kalbin üzerinde yük oluşturarak zamanla kalp yetmezliğine neden olabilir.
Kalp üfürümü olan kişiye EKO yapılır mı?
Her hastada zorunlu değildir. Ancak üfürümün kalp kapak hastalığı veya başka bir yapısal soruna bağlı olabileceği düşünülüyorsa ekokardiyografi temel değerlendirme yöntemidir.