TAVI Nedir? Kimlere ve Nasıl Uygulanır?

TAVI, aort kapak darlığında uygulanan kateterle kapak değişimi yöntemidir. İleri yaşta veya açık kalp ameliyatı açısından yüksek risk taşıyan hastalarda yaygın olarak kullanılmaktadır.

TAVI nedir?

TAVI, aort kapak darlığında uygulanan ameliyatsız kalp kapağı değişimi yöntemidir. Bu işlemde daralmış aort kapağı çıkarılmaz; onun içine yeni bir biyolojik kapak yerleştirilir. Yeni kapak çoğu zaman kasık damarından ilerletilen ince kateterler yardımıyla kalbe ulaştırılır.

Göğüs açılmadan yapılan bu yöntem sayesinde özellikle ileri yaşta veya açık ameliyat riski yüksek olan birçok hasta daha kısa iyileşme süreciyle tedavi edilebilmektedir.

Aort kapak darlığı neden TAVI gerektirir?

Aort kapak darlığı, ilerleyen dönemde kalbin yükünü artırabilen bir hastalıktır. Kapak yeterince açılamadığında, vücuda kan pompalamak için kalbin daha fazla güç harcaması gerekir. Bu durum yıllar içinde kalbin yapısal olarak değişmesine yol açabilir.

Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı hastalarda yıllarca belirti olmadan ilerlerken, bazılarında nispeten erken dönemde nefes darlığı, çabuk yorulma, göğüste sıkışma ya da bayılma hissi başlayabilir. Belirtilerin ortaya çıkması, çoğu zaman tedavi gerektiren aşamaya geçildiğinin habercisidir.

Bu noktadan sonra ilaç tedavisi yalnızca yakınmaları hafifletmeye yardımcı olur. Hastalığın asıl çözümü, dar kapağın yenisiyle değiştirilmesidir. TAVI, tam bu aşamada devreye giren tedavi seçeneklerinden biridir.

TAVI nasıl yapılır?

TAVI işlemi, anjiyografi laboratuvarında kateter yöntemiyle yapılır. En sık kullanılan giriş yolu kasık atardamarıdır. Bu damar uygun değilse köprücük altı damarı veya göğüs duvarındaki küçük bir kesi tercih edilebilir. Yapay kapak, ince bir tüp içinde katlanmış halde kalbe ulaştırılır.

İşlemde göğüs açılmaz, kalp durdurulmaz ve kalp-akciğer makinesi kullanılmaz. Bu nedenle işlem sonrası yara izi oluşmaz. İşlem ortalama bir ila iki saat sürer; bu süre kapak yapısına ve damar uygunluğuna göre değişebilir.

Yeni kapak, eski kapağın içine yerleştirilir. Eski kapak çıkarılmaz; yenisi onun yerini alacak şekilde açılır. Açılan kapak hemen çalışmaya başlar ve kan akımı normal seyrine döner.

TAVI’de anestezi nasıl uygulanır?

TAVI işleminde çoğu zaman genel anestezi gerekmez. İşlem genellikle hafif sedasyon eşliğinde yapılır. Bu sırada hasta uyku halindedir; ağrı ya da rahatsızlık hissetmez. Bilinç tamamen kapalı olmadığı için işlem sonrası toparlanma süreci de daha hızlı seyredebilir.

Bazı hastalarda damar yapısına ya da eşlik eden durumlara bağlı olarak tam anestezi tercih edilebilir. Bu karar, işlem öncesi yapılan değerlendirme sırasında verilir. Anestezi türü ne olursa olsun, işlem boyunca solunum, kalp ritmi ve tansiyon yakından takip edilir.

TAVI ile açık kalp ameliyatı arasındaki fark nedir?

İki yöntem aynı hastalığı tedavi eder, ancak uygulanma şekli birbirinden tamamen farklıdır. Açık kalp ameliyatında göğüs kemiği açılır, kalp geçici olarak durdurulur ve eski kapak çıkarılarak yenisi dikilir. TAVI’de ise göğüs açılmaz; kalp çalışmaya devam ederken yeni kapak kateter yardımıyla yerleştirilir.

İyileşme süreleri arasında belirgin bir fark vardır. Açık kalp ameliyatı sonrası eski yaşam temposuna dönüş haftalar, bazen birkaç ay alabilir. TAVI sonrasında ise hastaların büyük çoğunluğu birkaç gün içinde eve döner. Yara izi neredeyse görünmez kalır.

Bu farklılıklara rağmen TAVI her hastada ilk seçenek olmayabilir. Genç ve düşük riskli bazı hastalarda cerrahi hâlâ tercih edilebilir. Karar; kapak yapısı, damar uygunluğu, yaş ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilerek verilir.

TAVI kimler için uygundur?

TAVI, ileri derecede aort darlığı olan ve belirti veren hastalar için uygun bir tedavi seçeneğidir. İleri yaş, eşlik eden hastalıklar veya cerrahi riskinin yüksek olduğu durumlar TAVI tercihini öne çıkarabilir. Damar yapısının kateter işlemine elverişli olması da önemli bir koşuldur.

Eskiden yalnızca yüksek riskli hastalarda yapılan bu işlem, günümüzde orta ve düşük riskli hastalarda da güvenle uygulanmaktadır. Yetmiş beş yaş üzeri hastalarda öncelikle değerlendirilen seçeneklerden biridir. Daha genç olup ek hastalığı bulunan bireylerde de değerli bir alternatif olabilir.

Hangi hastanın TAVI’ye uygun olduğu bireysel olarak değerlendirilir. Kapak yapısı, damar çapı, kalp fonksiyonları, genel sağlık durumu ve hastanın beklentileri bu kararın bir arada şekillendirildiği parametrelerdir.

TAVI kimler için uygun değildir?

Bazı durumlarda TAVI uygun bir seçenek olmayabilir. Aktif bir enfeksiyon varsa işlem genellikle ertelenir; çünkü yeni yerleştirilen kapakta enfeksiyon yerleşmesi istenmeyen bir durumdur.

Kapağın doğuştan iki yapraklı olduğu bazı hastalarda değerlendirme daha titiz yapılır. Bu hastalarda kapak anatomisi standart cihazlara her zaman uygun olmayabilir. Bazı durumlarda özel cihazlarla TAVI uygulanabilirken, bazılarında cerrahi daha doğru bir seçenek olarak öne çıkabilir.

Bir diğer önemli nokta, kapak ölçüsüdür. İşlem öncesi yapılan bilgisayarlı tomografi (BT), kapağın boyutunu ve damar yapısını detaylı gösterir. Kapak ölçüsünün çok büyük veya çok küçük olması implantasyona uygun olmayabilir. Bu nedenle BT ile yapılan ön değerlendirme, karar sürecinin en kritik aşamalarından biridir.

Her hasta için karar, kapsamlı bir değerlendirme sonrasında bireysel olarak verilir.

TAVI güvenli midir?

TAVI, günümüzde kalp kapağı tedavisinde uygulanan en güvenli yöntemlerden biri olarak kabul edilir. Her tıbbi girişimde olduğu gibi göz önünde bulundurulması gereken bazı durumlar bulunsa da, bunların büyük kısmı doğru hasta seçimi ve deneyimli bir ekip tarafından belirgin şekilde azaltılabilir. İşlem sayısının yüksek olduğu merkezlerde sonuçlar daha öngörülebilir hâle gelir.

İşlem sonrasında giriş yerinde hafif hassasiyet ya da morarma görülebilir; bunlar çoğu zaman kendiliğinden geçer. Bazı hastalarda kalbin elektriksel iletiminde geçici değişiklikler olabilir, nadir durumlarda kalp pili gerekebilir.

Daha az karşılaşılan diğer durumlar da bulunmakla birlikte, uygun seçilmiş hastalarda TAVI’nin genel güvenlik profili oldukça yüksektir. Yıllar içinde olgunlaşmış ve uzun süreli takip verileri bulunan bir yöntem olması, sürecin hem hasta hem ekip için öngörülebilir bir seyirde ilerlemesini sağlar.

TAVI sonrası iyileşme nasıl olur?

İyileşme süreci açık kalp ameliyatına kıyasla belirgin şekilde hızlı seyreder. İşlem sonrası hasta birkaç saat yakın gözlem altında tutulur. Hastaların büyük çoğunluğu ertesi gün ayağa kalkabilir ve iki ila dört gün içinde taburcu olabilir.

Eve dönüş sonrası günlük yaşama büyük ölçüde devam edilebilir. Hafif yürüyüşlere genellikle iki hafta içinde başlanabilir. Bir ay sonra hastaların büyük çoğunluğu eski yaşam temposuna ulaşır. Bu süre kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

TAVI sonrası nelere dikkat edilmeli?

İlk haftalarda kasıktaki giriş yerinin korunması önemlidir. Bu bölgenin sürtünmemesi ve kuru tutulması iyileşmeyi kolaylaştırır. Banyo, hareket ve giyim konusunda hekimin verdiği önerilere uyulması gerekir.

İlk dönemde ağır kaldırmaktan, yorucu fiziksel aktivitelerden ve aşırı zorlayıcı sporlardan uzak durulması önerilir. Bu kısıtlamalar genellikle birkaç hafta sürer; sonrasında günlük tempoya kademeli olarak dönülebilir. Giriş yerinde şişlik, kızarıklık ya da akıntı fark edilirse hekime bildirilmesi gerekir.

TAVI sonrası yaşamda neler değişir?

Çoğu hasta değişimi kısa sürede fark eder. Daha önce zorlanılan günlük işler artık daha rahat hâle gelebilir. Merdiven çıkmak, alışveriş yapmak ya da kısa yürüyüşler eskisi gibi sorun olmaktan çıkabilir.

Aort darlığına bağlı nefes darlığı ve baygınlık hissi belirgin şekilde azalabilir. Yorgunluk şikâyetleri hafifleyebilir. Bazı hastalarda bu değişim haftalar içinde belirginleşirken, bazılarında biraz daha zaman alabilir. Genel iyilik halinde ve günlük enerji düzeyinde fark edilir bir iyileşme çoğu hastada gözlenir.

TAVI sonrası ilaç kullanımı ve takip

İşlem sonrası belirli bir süre kan sulandırıcı ilaç kullanılması gerekir. Hangi ilaçların ne kadar süreyle kullanılacağı kişiye göre farklılık gösterir. Tansiyon, kolesterol ve diğer mevcut tedaviler hekim önerisiyle sürdürülür.

Düzenli kontroller iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır. Belirli aralıklarla yapılan ekokardiyografi ile yeni kapağın çalışması değerlendirilir. Erken dönemde sık, ilerleyen aylarda daha geniş aralıklarla yapılan bu kontroller olası bir değişikliğin erken fark edilmesini sağlar.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Aort darlığı tanısı bulunan hastalarda nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bayılma hissi gibi yakınmalar başladıysa değerlendirme geciktirilmemelidir. Belirtilerin ortaya çıkması, hastalığın tedavi gerektiren aşamaya geçtiğinin işareti olabilir.