Pulmoner Kapak Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Pulmoner kapak hastalığı, kalbin sağ tarafında bulunan pulmoner kapağın düzgün açılıp kapanamaması sonucu ortaya çıkan bir kalp kapak problemidir. Bu durum genellikle doğuştan görülür, ancak bazı hastalarda sonradan da gelişebilir. Hafif vakalar yıllarca belirti vermeyebilirken, ileri durumlarda nefes darlığı, çabuk yorulma ve kalp fonksiyonlarında bozulma ortaya çıkabilir. Günümüzde birçok hasta için açık ameliyat yerine kateterle (girişimsel) tedavi seçenekleri mümkündür.

Pulmoner kapak nedir, ne işe yarar?

Pulmoner kapak, kalbin sağ karıncığı (sağ ventrikül) ile akciğere giden damar (pulmoner arter) arasında yer alır. Görevi, kalpten çıkan kanın akciğerlere doğru tek yönlü ilerlemesini sağlamaktır.

Kapak normal çalıştığında kan ileri doğru akar ve geri kaçmaz. Ancak kapakta darlık veya kaçak geliştiğinde kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Bu durum zamanla sağ kalp üzerinde yük oluşturur.

Pulmoner kapak hastalığı türleri nelerdir?

Pulmoner kapak hastalıkları temel olarak kapağın yeterince açılamaması veya tam kapanamaması ile ilgilidir.

Pulmoner kapak darlığında kapak yeterince açılmaz ve kan akışı zorlaşır. Bu durumda kalp, kanı akciğerlere gönderebilmek için daha yüksek basınç üretir.

Pulmoner kapak yetmezliğinde ise kapak tam kapanamaz ve kanın bir kısmı geri kaçar. Bu durum zamanla sağ ventrikülde genişlemeye yol açabilir.

Bazı hastalarda her iki problem birlikte de görülebilir.

Pulmoner kapak hastalığı neden olur?

Pulmoner kapak hastalıklarının en sık nedeni doğuştan gelen kalp anomalileridir. Özellikle çocukluk çağında tanı alan hastalarda bu durum daha yaygındır.

Ancak erişkin hastalarda da nedenler değişebilir. Daha önce geçirilmiş kalp ameliyatları, enfeksiyonlar (endokardit) veya nadiren romatizmal hastalıklar kapak yapısını bozabilir.

Bazı hastalarda ise yıllar içinde gelişen kapak bozulmaları söz konusu olabilir.

Pulmoner kapak hastalığı belirtileri nelerdir?

Pulmoner kapak hastalığı uzun süre sessiz kalabilir. Özellikle hafif vakalarda hastalar hiçbir şikayet hissetmeyebilir.

Hastalık ilerledikçe nefes darlığı, egzersiz kapasitesinde azalma ve çabuk yorulma ortaya çıkar. Bazı hastalarda çarpıntı veya ritim bozuklukları gelişebilir.

İleri durumlarda bacaklarda şişlik veya karında sıvı birikimi gibi sağ kalp yetmezliği bulguları görülebilir.

Pulmoner kapak hastalığı tehlikeli mi?

Pulmoner kapak hastalığı her zaman ciddi bir tablo değildir. Ancak tedavi edilmediğinde zamanla kalp kasını zorlayabilir.

Özellikle uzun süreli kapak yetmezliği, sağ ventrikülün genişlemesine ve fonksiyon kaybına yol açabilir. Bu nedenle hastalık “şikayet yoksa sorun yoktur” şeklinde değerlendirilmemelidir.

Zamanında müdahale, kalp fonksiyonlarını korumak açısından kritik öneme sahiptir.

Pulmoner kapak hastalığı nasıl teşhis edilir?

Tanıda en önemli yöntem ekokardiyografidir. Bu yöntem kalp kapaklarının yapısını ve çalışmasını detaylı şekilde gösterir.

Gerekli durumlarda kalp MR’ı ile sağ ventrikülün durumu daha net değerlendirilir. Bazı hastalarda girişimsel değerlendirme için kalp kateterizasyonu yapılabilir.

Pulmoner kapak hastalığı tedavisi nasıl yapılır?

Pulmoner kapak hastalığında tedavi kararı sadece kapaktaki bozukluğa göre değil, kalbin verdiği yanıta göre verilir. Yani asıl soru şudur: Kalp bu durumu tolere ediyor mu, yoksa artık müdahale zamanı mı?

Takip ne zaman yeterlidir?

Hafif kapak hastalıklarında çoğu zaman sadece düzenli takip yeterlidir. Bu hastalarda belirti olmayabilir ve kalp fonksiyonları korunmuştur.

Ancak bu “önemsiz” olduğu anlamına gelmez. Çünkü bazı hastalarda yıllar içinde ilerleme görülebilir.

Ne zaman müdahale gerekir?

Müdahale kararı genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• Kapak darlığı ileri düzeye ulaştığında
• Kapak yetmezliği sağ kalpte büyümeye yol açtığında
• Nefes darlığı ve egzersiz kapasitesi azaldığında
• Kalpte ritim problemlerine yol açmaya başladığında

Bu noktada artık kapak hastalığını sadece izlemek yerine düzeltmek gerekir.

Kateterle pulmoner kapak tedavisi

Günümüzde birçok pulmoner kapak hastasında açık ameliyat yerine kateterle tedavi mümkündür.

Pulmoner kapak darlığında günümüzde en yaygın ve etkili tedavi yöntemi balon valvüloplastidir. Bu işlemde kasık damarından girilerek kalbe ulaşılır ve daralmış kapak bölgesine özel bir balon yerleştirilir. Balon kontrollü şekilde şişirilerek kapak açılır ve kan akışı rahatlatılır. İşlem sırasında göğüs açılmaz, yani açık ameliyat gerekmez. Çoğu hasta kısa sürede taburcu edilir ve günlük yaşamına dönebilir. Pulmoner kapak darlığı, balonla tedaviye en iyi yanıt veren kapak hastalıklarından biridir.

Pulmoner kapak yetmezliğinde günümüzde uygun hastalarda en önemli tedavi seçeneği transkateter pulmoner kapak implantasyonu (TPVI) işlemidir. Bu işlemde kasık damarından girilerek kalbe ulaşılır ve kapak bölgesine yeni bir biyoprotez kapak yerleştirilir. Eski kapak çıkarılmaz; yeni kapak onun içine yerleştirilerek fonksiyon düzeltilir.

Bu yöntemler:

• Göğüs açılmadan yapılır
• İyileşme süresi daha kısadır
• Uygun hastalarda oldukça etkilidir

Açık ameliyat ne zaman gerekir?

Her hasta kateter tedavisine uygun değildir. Özellikle kapak yapısının uygun olmadığı veya eşlik eden başka kalp problemlerinin bulunduğu durumlarda cerrahi gerekebilir.

Bu nedenle tedavi seçimi mutlaka hasta özelinde yapılmalıdır.

Günlük yaşam ve takip

Pulmoner kapak hastalığı olan birçok kişi uygun takip ile normal yaşamını sürdürebilir.

Ancak düzenli kontroller aksatılmamalıdır. Çünkü bazı değişiklikler hasta tarafından fark edilmeden ilerleyebilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Eğer nefes darlığınız artıyorsa, çabuk yoruluyorsanız veya çarpıntı yaşıyorsanız değerlendirilmeniz gerekir.

Daha önce kapak hastalığı tanısı aldıysanız ve belirtileriniz değiştiyse, bu durum hastalığın ilerlediğini gösterebilir.