EVAR ve TEVAR Nedir?
EVAR ve TEVAR, aort damarındaki anevrizma ve bazı aort diseksiyonlarının damar içinden yerleştirilen stent greftlerle tedavi edilmesini sağlayan yöntemlerdir. İşlem çoğunlukla kasık damarından yapılır ve açık ameliyattaki gibi büyük bir cerrahi kesi gerekmez.
Aort, kalpten çıkan ve vücudun tamamına kan taşıyan en büyük atardamardır. Damar duvarının zayıflayarak genişlemesine aort anevrizması denir. Anevrizma belirli bir büyüklüğe ulaştığında veya riskli özellikler gösterdiğinde tedavi gerekebilir.
EVAR ve TEVAR’da aortun hastalıklı bölümünün içine özel bir stent greft yerleştirilir. Böylece kan, zayıflamış damar duvarına doğrudan basınç uygulamak yerine stent greftin içinden ilerler.
EVAR Nedir?
EVAR (Endovascular Aneurysm Repair), karın bölgesindeki aort anevrizmalarının damar içinden stent greft ile tedavi edilmesidir.
İşlem sırasında kasık damarından ilerletilen kateterlerle karındaki aort damarına ulaşılır. Anevrizmanın bulunduğu bölgeye özel bir stent greft yerleştirilir ve kan akımı bu yapının içinden yönlendirilir.
Böylece genişlemiş aort duvarının üzerindeki basınç azaltılır ve anevrizmanın yırtılma riskinin azaltılması amaçlanır. EVAR özellikle abdominal aort anevrizması tedavisinde sık kullanılan bir yöntemdir.
TEVAR Nedir?
TEVAR (Thoracic Endovascular Aortic Repair), göğüs bölgesindeki aort hastalıklarının damar içinden stent greft ile tedavi edilmesidir.
En sık göğüs aortundaki anevrizmalarda ve uygun bazı aort diseksiyonlarında uygulanır. Travmaya bağlı bazı aort yaralanmalarında da kullanılabilir.
TEVAR’da da çoğunlukla kasık damarından girilir ve stent greft göğüs içindeki aortun hastalıklı bölümüne yerleştirilir. Özellikle uygun hastalarda açık cerrahiye alternatif bir tedavi seçeneği olabilir.
EVAR ve TEVAR Arasındaki Fark Nedir?
EVAR ve TEVAR aynı temel prensiple uygulanır. Her iki yöntemde de amaç aortun hastalıklı bölümünü içeriden bir stent greft ile desteklemektir.
Temel fark tedavi edilen aort bölgesidir. EVAR karın bölgesindeki aorta, TEVAR ise göğüs bölgesindeki aorta uygulanır.
Hangi yöntemin kullanılacağı anevrizmanın veya diseksiyonun bulunduğu bölgeye ve hastanın damar yapısına göre belirlenir.
EVAR ve TEVAR Kimlere Uygulanabilir?
Her aort anevrizması hemen tedavi edilmez ve her hasta EVAR veya TEVAR için uygun olmayabilir.
Tedavi kararı verilirken anevrizmanın büyüklüğü, bulunduğu bölge, büyüme hızı ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilir. Endovasküler tedavinin uygulanabilmesi için damar yapısının da stent greftin güvenli şekilde yerleştirilmesine uygun olması gerekir.
Bu nedenle işlem öncesinde aort ve kasık damarları ayrıntılı görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.
EVAR ve TEVAR Nasıl Yapılır?
İşlem çoğunlukla kasık damarından başlanarak gerçekleştirilir. İnce kateterler görüntüleme cihazları eşliğinde aortun hastalıklı bölümüne kadar ilerletilir.
Kateterin içinde kapalı halde bulunan stent greft doğru noktaya ulaştığında açılır ve damar duvarına yerleşir. Böylece kan akımı stent greftin içinden devam eder.
Açık ameliyatta olduğu gibi karın veya göğüs bölgesinde büyük bir kesi yapılmaması, iyileşme sürecinin birçok hastada daha kısa olmasını sağlayabilir.
İşlemin süresi damar yapısına ve tedavinin karmaşıklığına göre değişmekle birlikte genellikle birkaç saat içinde tamamlanabilir.
EVAR ve TEVAR Sonrası Hastanede Kaç Gün Kalınır?
Sorunsuz geçen bir işlem sonrasında hastanede kalış süresi genellikle açıktır cerrahiye göre daha kısadır. Çoğu hasta bir veya birkaç gün içinde taburcu edilebilir.
İlk saatlerde kasıktaki giriş bölgesi ve hastanın genel durumu takip edilir. Taburculuk sonrasında günlük aktivitelere kademeli olarak dönülebilir.
İyileşme süresi hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve yapılan işlemin kapsamına göre değişebilir.
EVAR ve TEVAR Sonrası Takip Neden Önemlidir?
EVAR veya TEVAR sonrasında düzenli takip tedavinin önemli bir parçasıdır. Stent greftin konumu ve aortun tedavi edilen bölümünün durumu belirli aralıklarla görüntüleme yöntemleriyle kontrol edilir.
Aortun diğer bölgelerinde zaman içinde genişleme gelişip gelişmediği de takip edilir. Bu nedenle hasta kendisini tamamen iyi hissetse bile kontrollerini aksatmamalıdır.
Uzun dönemde tansiyonun iyi kontrol edilmesi özellikle önemlidir. Sigaranın bırakılması ve diğer kalp-damar risk faktörlerinin kontrol altında tutulması da aort sağlığının korunmasına yardımcı olur.
EVAR ve TEVAR Sonrası Normal Yaşama Ne Zaman Dönülür?
Hastaların büyük bölümü taburculuk sonrasında kısa süre içinde günlük yaşamına dönebilir. İlk günlerde ağır kaldırma ve yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılması uygundur.
Yürüyüş gibi hafif aktivitelere genellikle daha erken başlanabilir. Daha yoğun egzersizlere dönüş ise hastanın durumu ve kontrol sonuçlarına göre planlanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
EVAR ameliyat mıdır?
EVAR klasik anlamda açık ameliyat değildir. Kasık damarından kateterlerle yapılan endovasküler bir tedavidir. Karın bölgesinde büyük bir cerrahi kesi yapılmaz ve aort doğrudan açılmaz.
TEVAR ameliyat mıdır?
TEVAR da açık göğüs ameliyatı değildir. Göğüs aortuna kasık damarından ilerletilen kateterlerle ulaşılarak stent greft yerleştirilir.
EVAR ve TEVAR işlemi ne kadar sürer?
İşlem süresi hastanın damar yapısına ve tedavinin karmaşıklığına göre değişir. Birçok işlem birkaç saat içinde tamamlanabilir. Daha karmaşık aort yapılarında süre uzayabilir.
EVAR sonrası kaç gün hastanede kalınır?
Sorunsuz işlemlerde hastalar çoğunlukla bir veya birkaç gün içinde taburcu olabilir. Kesin süre hastanın genel durumuna göre belirlenir.
EVAR sonrası stent vücutta hissedilir mi?
Hayır. Stent greft aort damarının içinde bulunduğu için hasta tarafından hissedilmez ve günlük yaşamda yabancı cisim hissi oluşturmaz.
EVAR veya TEVAR için yaş sınırı var mıdır?
Kesin bir yaş sınırı yoktur. Tedavi kararı yaşın yanı sıra hastanın genel sağlık durumu, aort ve damar yapısı ile açık ameliyat riskine göre verilir.
EVAR sonrası spor yapılabilir mi?
İyileşme sonrasında çoğu hasta hafif ve orta düzey egzersizlere dönebilir. Yürüyüş genellikle uygun bir başlangıçtır. Ağır kaldırma veya çok yoğun egzersizler için doktor onayı alınmalıdır.
EVAR sonrası tansiyon kontrolü neden önemlidir?
Yüksek tansiyon aort duvarındaki basıncı artırır. Bu nedenle EVAR veya TEVAR sonrasında tansiyonun düzenli takip edilmesi ve verilen ilaçların aksatılmadan kullanılması aortun uzun dönem korunması açısından önemlidir.
EVAR herkese uygulanabilir mi?
Hayır. Stent greftin güvenli şekilde yerleştirilebilmesi için aortun ve giriş yapılacak damarların yapısının uygun olması gerekir. Uygun olmayan hastalarda açık cerrahi veya farklı tedavi yöntemleri değerlendirilebilir.