LAA (sol atriyal apendiks) kapatma, sol kulakçık içindeki pıhtı oluşumuna eğilimli bölgenin kapatıldığı bir işlemdir. Damar yoluyla ilerletilen kateter aracılığıyla özel bir tıkayıcı cihaz yerleştirilerek inme riski azaltılır.
LAA kapatma nedir?
LAA kapatma, atriyal fibrilasyon hastalarında felç riskinin önemli kaynaklarından biri olan kalp içindeki küçük cebin yani sol atriyal apendiksin özel bir cihazla kapatılması işlemidir. Ameliyatsız LAA kapatma işlemi kasık damarından ilerletilen ince kateterler yardımıyla uygulanır ve açık ameliyat gerektirmez. İşlem genellikle bir-iki saat içinde tamamlanır.
Bu işlemi anlamak için önce sol atriyal apendiksin ne olduğunu bilmek gerekir. Kalbin sol üst odacığının kenarında küçük bir cep şeklinde uzantı bulunur. Bu yapıya sol atriyal apendiks, yani LAA adı verilir. Sağlıklı kişilerde bu yapı genellikle sorun yaratmaz. Ancak atriyal fibrilasyonu olan hastalarda durum değişir.
Atriyal fibrilasyon nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalışması durumudur. Bu düzensiz ritim sırasında kanın bir kısmı LAA içinde durgun hale gelir. Zamanla burada pıhtı oluşabilir. Oluşan pıhtı dolaşıma katılıp beyne ulaşırsa felç gelişebilir. Atriyal fibrilasyona bağlı felçlerin büyük bölümü LAA kaynaklı pıhtılarla ilişkilidir.
LAA kapatma işlemi, pıhtı oluşumunun en sık geliştiği bu bölgeyi kapatarak felç riskini azaltmayı amaçlar.
LAA kapama kimlere yapılır?
Atriyal fibrilasyonu olan her hastaya LAA kapatma önerilmez. LAA kapatma genellikle kan sulandırıcı ilaç kullanımıyla ilgili sorun yaşayan hastalarda değerlendirilir.
Kan sulandırıcı tedavi atriyal fibrilasyonda felç riskini azaltmak için standart yaklaşımdır ve çoğu hasta için yeterlidir. Ancak bazı kişilerde ciddi kanama öyküsü, beyin kanaması, mide kanaması veya yüksek düşme riski nedeniyle uzun süreli kan sulandırıcı kullanımı zor olabilir.
Kan sulandırıcıya rağmen pıhtı geçiren, ilaçları tolere edemeyen veya kanama riski yüksek olan hastalarda LAA kapatma işlemi uygun bir seçenek haline gelebilir.
Hangi hastanın ameliyatsız LAA kapatma için uygun olduğuna ayrıntılı değerlendirme sonrası karar verilir.
Kapatma cihazı nedir?
LAA kapatma sırasında sol atriyal apendiksin girişine özel bir kapatma cihazı yerleştirilir. Bu cihaz bölgeye kan girişini engelleyerek pıhtı oluşma riskini azaltır.
Kullanılan cihazlar kateterin içinden ilerletilebilecek şekilde ince yapıdadır. LAA’nın içine ulaştığında açılarak bölgeye tutunur ve zaman içinde vücudun kendi dokusuyla kaplanır.
LAA anatomisi her hastada farklı olduğu için cihazlar da farklı boyut ve şekillerde üretilir. İşlem öncesinde yapılan görüntülemelerle en uygun cihaz seçilir.
İşlem nasıl yapılır?
Ameliyatsız LAA kapatma işlemi özel donanımlı kateter laboratuvarında gerçekleştirilir. Çoğu hastada genel anestezi tercih edilir, bazı durumlarda sedasyon yeterli olabilir.
LAA kapatma işlemi kasıktaki damardan girilerek yapılır. İnce kateterler damar yoluyla kalbin sağ tarafına ilerletilir. Daha sonra iki üst odacık arasındaki ince bölgeden geçilerek sol tarafa ulaşılır ve LAA’nin bulunduğu alana ilerlenir.
Kateterle LAA kapatma sırasında anjiyografi ve yemek borusundan yapılan özel ekokardiyografi birlikte kullanılır. Bu görüntüleme yöntemleri LAA’nın yapısını ve cihazın doğru yerleşimini anlık olarak göstermeye yardımcı olur.
Uygun cihaz seçildikten sonra LAA’nın girişine yerleştirilir. Cihaz serbest bırakılmadan önce doğru pozisyonda olduğu ve bölgeyi yeterli şekilde kapattığı dikkatle kontrol edilir.
LAA kapatma işlemi çoğu zaman bir ile iki saat arasında tamamlanır.
İşlem öncesinde nelere dikkat edilir?
LAA kapatma öncesinde kan tetkikleri, EKG ve ayrıntılı ekokardiyografi yapılır. En önemli değerlendirmelerden biri yemek borusundan yapılan özel ekokardiyografidir. Bu inceleme LAA içinde pıhtı olup olmadığını gösterir.
Bazı hastalarda işlem öncesinde kalp BT’si de kullanılabilir. Bu görüntüleme yöntemi LAA anatomisinin ayrıntılı değerlendirilmesine yardımcı olur.
İşlemden önceki gece yarısından sonra yemek yenmemesi gerekir. Sürekli kullanılan ilaçlarla ilgili düzenleme hekim tarafından planlanır.
Aktif enfeksiyonların işlem öncesinde tedavi edilmiş olması önemlidir.
İşlemin riskleri var mı?
LAA kapatma deneyimli merkezlerde yüksek başarı oranıyla uygulanan güvenli bir işlemdir. Kasık bölgesinde morarma ve hafif kanama en sık görülen sorunlardır ve çoğu zaman kısa sürede düzelir.
İşlem sonrası süreç nasıl olur?
LAA kapatma sonrası hastalar birkaç saat yakın takip altında tutulur. Çoğu hasta bir gece hastanede kaldıktan sonra ertesi gün taburcu edilir.
İlk günlerde kasık bölgesinde hafif hassasiyet ve morarma görülebilir. Bu dönemde ağır kaldırmaktan ve yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılması önerilir. Çoğu kişi kısa süre içinde günlük yaşamına dönebilir.
LAA kapatma sonrası ilaç tedavisi hastanın durumuna göre planlanır. İlk dönemde cihaz yüzeyinin iyileşmesi için belirli süreyle kan sulandırıcı veya antiplatelet tedavi kullanılabilir.
İlk kontroller genellikle birkaç hafta içinde yapılır. Kontrollerde ekokardiyografi ile cihazın yerleşimi değerlendirilir.
Felç riski tamamen ortadan kalkar mı?
LAA kapatma işlemi atriyal fibrilasyona bağlı felç riskini belirgin biçimde azaltır. Çünkü atriyal fibrilasyonda gelişen pıhtıların büyük bölümü sol atriyal apendiksten kaynaklanır.
Ancak felç riski tamamen sıfırlanmaz. Tansiyon, diyabet, damar sertliği ve diğer damar hastalıkları gibi ek risk faktörleri önemini korumaya devam eder. Bu nedenle düzenli takip ve tedavi sürdürülmelidir.
Cihazla yaşam nasıldır?
LAA kapatma sırasında yerleştirilen cihaz vücutta hissedilmez ve günlük yaşamı etkilemez. Hastalar çoğu zaman normal yaşamlarına kısa sürede dönebilir.
Modern LAA kapatma cihazları MR uyumludur. Cep telefonu, bilgisayar ve günlük elektronik cihazlarla ilgili özel bir kısıtlama yoktur.
İlk aylarda diş tedavisi veya cerrahi işlem planlanıyorsa hekime bilgi verilmelidir.
Atriyal fibrilasyon tedavisi devam eder mi?
Evet. LAA kapatma atriyal fibrilasyonu ortadan kaldıran bir işlem değildir. Bu yöntem esas olarak felç riskini azaltmayı hedefler.
Bu nedenle kalp ritmini veya hızını düzenleyen ilaçlar çoğu hastada devam eder. Bazı hastalarda atriyal fibrilasyon ablasyonu da ayrıca planlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Bu işlem atriyal fibrilasyonumu tedavi eder mi?
Hayır. LAA kapatma atriyal fibrilasyonu tedavi etmez; sadece atriyal fibrilasyona bağlı felç riskini azaltır. Atriyal fibrilasyonun kendisi devam eder ve diğer tedaviler sürer.
İşlem ameliyat mıdır?
Hayır. Ameliyatsız LAA kapatma damar yoluyla yapılır ve göğüs açılmaz.
Kan sulandırıcıyı tamamen bırakabilir miyim?
Çoğu hastada işlem sonrası 45. güne kadar kan sulandırıcı kullanılır. Sonra aspirin ve klopidogrel ikilisine geçilir. Altı ay sonra çoğu hastada tek aspirine geçilir ve bu uzun süre devam eder. Yani "tamamen ilaçsız" olmak çoğu hastada söz konusu değildir; ama daha güçlü kan sulandırıcılar yerine düşük doz aspirin yeterli olabilir. Her hastanın planı kişiye özeldir.
Cihaz vücutta kalıcı mı?
Evet. Yerleştirilen cihaz kalpte kalıcıdır ve çıkarılmaz. Zaman içinde cihazın üzeri vücudun kendi dokusuyla kaplanır ve kalbin doğal bir parçası haline gelir.
Kanama riskim azalır mı?
Evet, kan sulandırıcının kesilmesi ya da daha düşük doza geçilmesiyle kanama riski belirgin biçimde azalır. Özellikle daha önce kanama geçirmiş ya da kanama riski yüksek hastalarda bu işlem hayat kalitesini belirgin biçimde artırır.
Watchman cihazı nedir?
Watchman, LAA kapatma için kullanılan cihazlardan birinin marka adıdır. Benzer işlevde başka markalar da vardır (Amplatzer, WaveCrest gibi). Hangi cihazın kullanılacağı LAA'nızın anatomisine ve merkezin tercihine göre belirlenir; ana amaç ve etki bakımından benzer cihazlardır.
MR çekilebilir miyim?
Evet. Modern LAA kapatma cihazları MR uyumludur. Çekim öncesi cihazın markası ve modelinin paylaşılması iyi olur.