Anjina Pektoris Nedir?
Anjina pektoris, kalp kasının yeterince oksijen alamaması sonucu ortaya çıkan göğüs ağrısıdır. Kalp kası çalışabilmek için sürekli oksijenli kana ihtiyaç duyar. Eğer kalp damarlarında daralma varsa, özellikle egzersiz veya stres sırasında kalp kasına giden kan yetersiz kalabilir. Bu durum göğüste baskı, sıkışma veya yanma hissi oluşturur.
Anjina bir hastalık adı değil, bir belirtidir. Altta yatan en sık hastalık koroner arter hastalığıdır.
Anjina Pektoris Belirtileri Nelerdir?
Anjina pektoris çeşitli şekillerde hissedilebilir. Göğüste baskı, sıkışma, yanma veya ağırlık hissi en sık görülen belirtilerdir. Bu his sol kola, çeneye, boyuna, omuzlara veya sırta yayılabilir.
Nefes darlığı, terleme ve bulantı da eşlik edebilir. Bazı kişilerde özellikle diyabetiklerde ve kadınlarda tipik göğüs ağrısı olmaksızın yalnızca yorgunluk veya nefes darlığı görülebilir.
Anjina Türleri Nelerdir?
Kararlı (Stabil) anjina, en sık görülen tiptir. Genellikle eforla ortaya çıkar ve dinlenince geçer. Ağrının süresi ve şiddeti genellikle benzerdir.
Kararsız (Unstabil) anjina, istirahatte bile ortaya çıkabilir, daha uzun sürebilir ve şiddeti artabilir. Bu durum acil değerlendirme gerektirir çünkü kalp krizi riski daha yüksektir.
Vazospastik anjina ise damarların geçici kasılması nedeniyle oluşur. Genellikle istirahatte ortaya çıkar ve farklı bir mekanizmaya bağlıdır.
Anjina Neden Olur?
Anjina ağrısının en sık nedeni koroner arter hastalığınında temelini oluşturan ateroskleroz yani damar sertliğidir. Damar duvarında biriken yağ ve kireç plakları kan akışını kısıtlar. Kalbin ihtiyacı arttığında bu kısıtlı akış yetersiz kalır ve anjina ortaya çıkar.
Daha nadir olarak damar spazmı, ciddi anemi, kalp kapak hastalıkları veya kalp kasının aşırı kalınlaşması da anjinaya yol açabilir.
Anjina Pektorisin Tetikleyicileri Nelerdir?
Stabil anjinada ağrı genellikle belirli durumlarla tetiklenir. Bu tetikleyicileri tanımak hem tanı hem de günlük yaşam yönetimi açısından önemlidir.
Fiziksel efor merdiven çıkmak, hızlı yürümek veya ağır yük taşımak gibi aktiviteler en sık tetikleyiciler arasındadır. Soğuk havaya maruz kalmak damarları büzerek anjinayı tetikleyebilir. Ağır ve yağlı yemekler sindirim sürecinde kalbe ek yük bindirerek ağrıya yol açabilir. Stres ve yoğun duygusal durumlar kalp hızını ve tansiyonu artırarak tetikleyici olabilir. Sigara içmek damarları doğrudan etkiler ve anjina riskini artırır.
Anjina ile Kalp Krizi Arasındaki Fark Nedir?
Anjina sırasında damar genellikle tamamen tıkalı değildir. Kan akışı azalır ancak tamamen kesilmez. Dinlenme ile ağrı genellikle geçer.
Kalp krizinde ise damar ani olarak tamamen tıkanır. Ağrı daha şiddetli, daha uzun sürelidir ve genellikle dinlenmekle geçmez. Terleme, mide bulantısı ve ciddi halsizlik eşlik edebilir.
Anjina kalp krizinin habercisi olabilir, bu nedenle ciddiye alınmalıdır.
Anjina Tanısı Nasıl Konur?
Doktor değerlendirmesinde hastanın ağrı özellikleri ve risk faktörleri sorgulanır. Efor testi, ekokardiyografi veya tomografik anjiyo gibi testler istenebilir.
Kesin değerlendirme için koroner anjiyografi gerekebilir. Amaç damar daralmasının yerini ve derecesini belirlemektir.
Anjina Nasıl Tedavi Edilir?
Anjina tedavisi, ağrının tipine, şiddetine ve altta yatan damar hastalığının durumuna göre planlanır.
İlaç tedavisi genellikle ilk adımdır. Nitratlar göğüs ağrısını hızlı şekilde hafifletir. Beta blokerler kalp hızını ve kalbin oksijen ihtiyacını azaltır. Kalsiyum kanal blokerleri damarları genişleterek kan akışını artırır. Kan sulandırıcı ilaçlar pıhtı riskini azaltır, kolesterol düşürücü tedaviler ise damar sertliğinin ilerlemesini yavaşlatır.
Nitrogliserin, anjina ağrısında hızlı etki gösteren önemli bir ilaçtır. Dil altı tablet veya sprey şeklinde kullanılır ve genellikle birkaç dakika içinde rahatlama sağlar. Buna rağmen ağrı devam ediyorsa acil değerlendirme gerekir. İlacın serin ve ışıktan uzak bir yerde saklanması önemlidir.
İlaçlara rağmen şikayetler sürüyorsa veya damar darlığı ileri düzeydeyse stent uygulaması ya da bypass ameliyatı gündeme gelebilir.
Anjina Tehlikeli midir?
Stabil anjina genellikle kontrol altına alınabilir. Ancak belirtilerin artması, istirahatte ağrı gelişmesi veya ağrının şiddetlenmesi ciddi bir durumun işareti olabilir.
Bu nedenle yeni başlayan veya karakteri değişen göğüs ağrısı mutlaka değerlendirilmelidir.
Anjina Pektoris ile Yaşam
Anjina pektoris tanısı alan hastalar tetikleyici faktörlerden kaçınmalı, önerilen ilaçları düzenli kullanmalı ve kontrolleri aksatmamalı.
Sağlıklı beslenme, düzenli ve orta yoğunluklu egzersiz, sigaradan uzak durmak ve stresi yönetmek hem anjina şikayetlerini azaltır hem de kalp sağlığını korur.
Ne Zaman Acile Başvurmalısınız?
Göğüs ağrısı 5–10 dakikadan uzun sürüyorsa, dinlenmekle geçmiyorsa, terleme, nefes darlığı veya mide bulantısı eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Anjina pektoriste nitrogliserin herkese verilir mi?
Hayır. Nitrogliserin anjina atağını hızlı şekilde rahatlatmak için sık kullanılır ancak her hasta için uygun değildir. Özellikle tansiyonu düşük olanlarda ve bazı ilaçları kullanan kişilerde dikkat gerekir. Tedavi hastaya göre planlanmalıdır.
Nitrogliserin neden baş dönmesi yapar?
Nitrogliserin damarları genişlettiği için tansiyonu geçici olarak düşürebilir. Bu nedenle baş dönmesi veya sersemlik görülebilir. İlacı otururken veya uzanırken kullanmak düşme riskini azaltabilir.
Anjina hastaları nitrogliserini yanında taşımalı mı?
Doktor tarafından dil altı nitrogliserin reçete edilmişse ilacın ulaşılabilir olması önemlidir. Anjina beklenmedik bir zamanda başlayabilir. İlacın nasıl ve ne zaman kullanılacağı konusunda doktorun verdiği plana uyulmalıdır.
Anjina pektoris olan kişiler egzersiz yapabilir mi?
Evet. Stabil ve tedavi altında olan hastalarda düzenli egzersiz kalp sağlığı açısından faydalıdır. Egzersizin yoğunluğu kişinin durumuna göre belirlenmelidir. Göğüs ağrısı gelişirse aktivite durdurulmalıdır. Kontrol altında olmayan veya kararsız anjinada ise egzersiz uygun değildir.
Soğuk hava anjinayı tetikler mi?
Evet. Soğuk ve rüzgârlı hava bazı kişilerde göğüs ağrısının daha kolay ortaya çıkmasına neden olabilir. Özellikle soğuk havada hızlı yürümek veya yoğun efor yapmak anjinayı tetikleyebilir.
Anjina hastaları uçakla seyahat edebilir mi?
Şikâyetleri stabil ve tedaviyle kontrol altında olan hastalar çoğunlukla seyahat edebilir. Ancak göğüs ağrısı yeni başlamışsa, sıklaşmışsa veya istirahatte ortaya çıkıyorsa seyahat öncesinde kardiyoloji değerlendirmesi yapılması daha doğru olur.
Göğüs ağrısı geçtiyse yine de doktora gitmek gerekir mi?
Evet. Anjina ağrısının dinlenmekle veya nitrogliserinle geçmesi altta yatan koroner damar hastalığının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Özellikle yeni başlayan veya tekrarlayan eforla ilişkili göğüs ağrısının değerlendirilmesi gerekir.
Stabil anjina kalp krizine dönüşür mü?
Stabil anjina doğrudan “kalp krizine dönüşen” bir durum değildir. Ancak her ikisinin altında da koroner damar hastalığı bulunabilir. Damardaki bir plağın aniden yırtılması ve pıhtı oluşması kalp krizine yol açabilir. Göğüs ağrısının daha sık, daha uzun veya daha az eforla ortaya çıkmaya başlaması önemli bir değişikliktir ve değerlendirilmelidir.
Kadınlarda anjina belirtileri farklı olabilir mi?
Evet. Kadınlarda göğüste baskı veya ağrı görülebileceği gibi nefes darlığı, olağandışı yorgunluk, mide bulantısı, sırt veya çene bölgesinde rahatsızlık gibi yakınmalar da ön planda olabilir. Ayrıca koroner damarlarında belirgin darlık görülmediği halde küçük damar veya damar spazmına bağlı anjina gelişebilen hastalar da vardır.