Anjina pektoris, kalp kasının yeterince oksijen alamaması sonucu ortaya çıkan göğüs ağrısıdır. Genellikle kalbi besleyen koroner damarların daralmasına bağlı gelişir. Halk arasında çoğu zaman “kalp ağrısı” olarak ifade edilir.
Anjina, kalp krizinden farklıdır ancak önemli bir uyarı işareti olabilir. Çoğu zaman eforla ortaya çıkar ve dinlenmekle azalır. Doğru değerlendirme ve tedavi ile kontrol altına alınabilir.
Anjina Pektoris Nedir?
Kalp kası çalışabilmek için sürekli oksijenli kana ihtiyaç duyar. Eğer kalp damarlarında daralma varsa, özellikle egzersiz veya stres sırasında kalp kasına giden kan yetersiz kalabilir. Bu durum göğüste baskı, sıkışma veya yanma hissi oluşturur. Bu tabloya anjina pektoris denir.
Anjina bir hastalık adı değil, bir belirtidir. Altta yatan en sık neden koroner arter hastalığıdır.
Anjina Pektoris Belirtileri Nelerdir?
Anjina pektoris çeşitli şekillerde hissedilebilir. Göğüste baskı, sıkışma, yanma veya ağırlık hissi en sık görülen belirtilerdir. Bu his sol kola, çeneye, boyuna, omuzlara veya sırta yayılabilir.
Nefes darlığı, terleme ve bulantı da eşlik edebilir. Bazı kişilerde özellikle diyabetiklerde ve kadınlarda tipik göğüs ağrısı olmaksızın yalnızca yorgunluk veya nefes darlığı görülebilir.
Anjina Türleri Nelerdir?
Kararlı (Stabil) anjina, en sık görülen tiptir. Genellikle eforla ortaya çıkar ve dinlenince geçer. Ağrının süresi ve şiddeti genellikle benzerdir.
Kararsız (Unstabil) anjina, istirahatte bile ortaya çıkabilir, daha uzun sürebilir ve şiddeti artabilir. Bu durum acil değerlendirme gerektirir çünkü kalp krizi riski daha yüksektir.
Vazospastik anjina ise damarların geçici kasılması nedeniyle oluşur. Genellikle istirahatte ortaya çıkar ve farklı bir mekanizmaya bağlıdır.
Anjina Neden Olur?
Anjina ağrısının en sık neden koroner arterlerdeki ateroskleroz yani damar sertliğidir. Damar duvarında biriken yağ ve kireç plakları kan akışını kısıtlar. Kalbin ihtiyacı arttığında bu kısıtlı akış yetersiz kalır ve anjina ortaya çıkar.
Daha nadir olarak damar spazmı, ciddi anemi, kalp kapak hastalıkları veya kalp kasının aşırı kalınlaşması da anjinaya yol açabilir.
Anjina Pektorisin Tetikleyicileri Nelerdir?
Stabil anjinada ağrı genellikle belirli durumlarla tetiklenir. Bu tetikleyicileri tanımak hem tanı hem de günlük yaşam yönetimi açısından önemlidir.
Fiziksel efor merdiven çıkmak, hızlı yürümek veya ağır yük taşımak gibi aktiviteler en sık tetikleyiciler arasındadır. Soğuk havaya maruz kalmak damarları büzerek anjinayı tetikleyebilir. Ağır ve yağlı yemekler sindirim sürecinde kalbe ek yük bindirerek ağrıya yol açabilir. Stres ve yoğun duygusal durumlar kalp hızını ve tansiyonu artırarak tetikleyici olabilir. Sigara içmek damarları doğrudan etkiler ve anjina riskini artırır.
Anjina ile Kalp Krizi Arasındaki Fark Nedir?
Anjina sırasında damar genellikle tamamen tıkalı değildir. Kan akışı azalır ancak tamamen kesilmez. Dinlenme ile ağrı genellikle geçer.
Kalp krizinde ise damar ani olarak tamamen tıkanır. Ağrı daha şiddetli, daha uzun sürelidir ve genellikle dinlenmekle geçmez. Terleme, mide bulantısı ve ciddi halsizlik eşlik edebilir.
Anjina kalp krizinin habercisi olabilir, bu nedenle ciddiye alınmalıdır.
Anjina Tanısı Nasıl Konur?
Doktor değerlendirmesinde hastanın ağrı özellikleri ve risk faktörleri sorgulanır. Efor testi, ekokardiyografi veya tomografik anjiyo gibi testler istenebilir.
Kesin değerlendirme için koroner anjiyografi gerekebilir. Amaç damar daralmasının yerini ve derecesini belirlemektir.
Anjina Nasıl Tedavi Edilir?
Anjina tedavisi, ağrının tipine, şiddetine ve altta yatan damar hastalığının durumuna göre planlanır.
İlaç tedavisi genellikle ilk adımdır. Nitratlar göğüs ağrısını hızlı şekilde hafifletir. Beta blokerler kalp hızını ve kalbin oksijen ihtiyacını azaltır. Kalsiyum kanal blokerleri damarları genişleterek kan akışını artırır. Kan sulandırıcı ilaçlar pıhtı riskini azaltır, kolesterol düşürücü tedaviler ise damar sertliğinin ilerlemesini yavaşlatır.
Nitrogliserin, anjina ağrısında hızlı etki gösteren önemli bir ilaçtır. Dil altı tablet veya sprey şeklinde kullanılır ve genellikle birkaç dakika içinde rahatlama sağlar. Buna rağmen ağrı devam ediyorsa acil değerlendirme gerekir. İlacın serin ve ışıktan uzak bir yerde saklanması önemlidir.
İlaçlara rağmen şikayetler sürüyorsa veya damar darlığı ileri düzeydeyse stent uygulaması ya da bypass ameliyatı gündeme gelebilir.
Anjina Tehlikeli midir?
Stabil anjina genellikle kontrol altına alınabilir. Ancak belirtilerin artması, istirahatte ağrı gelişmesi veya ağrının şiddetlenmesi ciddi bir durumun işareti olabilir.
Bu nedenle yeni başlayan veya karakteri değişen göğüs ağrısı mutlaka değerlendirilmelidir.
Anjina Pektoris ile Yaşam
Anjina pektoris tanısı alan hastalar tetikleyici faktörlerden kaçınmalı, önerilen ilaçları düzenli kullanmalı ve kontrolleri aksatmamalı.
Sağlıklı beslenme, düzenli ve orta yoğunluklu egzersiz, sigaradan uzak durmak ve stresi yönetmek hem anjina şikayetlerini azaltır hem de kalp sağlığını korur.
Ne Zaman Acile Başvurmalısınız?
Göğüs ağrısı 5–10 dakikadan uzun sürüyorsa, dinlenmekle geçmiyorsa, terleme, nefes darlığı veya mide bulantısı eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Anjina Pektoris Hakkında Sık Sorulan Sorular
Nitrogliserin her anjina hastasına verilir mi?
Nitrogliserin anjina tedavisinde sık kullanılan temel ilaçlardan biridir. Ancak her hasta için uygun olmayabilir. Düşük tansiyonu olan kişilerde veya bazı özel ilaçları kullanan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır. Hangi ilacın uygun olduğuna kardiyolog, hastanın genel durumu ve kullandığı diğer ilaçlara göre karar verir.
Nitrogliserin kullandıktan sonra baş dönmesi neden olur?
Nitrogliserin damarları genişleterek tansiyonu geçici olarak düşürebilir. Bu durum özellikle ayağa kalkarken baş dönmesi veya sersemlik hissine yol açabilir. Bu nedenle ilacı aldıktan sonra oturmak veya uzanmak önerilir. Baş dönmesi genellikle kısa sürede düzelir. Şiddetli ya da uzun süren şikayetlerde doktora bilgi verilmelidir.
Nitrogliserini yanımda taşımam gerekir mi?
Evet. Anjina tanısı olan hastaların nitrogliserini her zaman yanlarında bulundurması önerilir. Göğüs ağrısı beklenmedik şekilde ortaya çıkabilir ve hızlı müdahale önemlidir. İlacın ışıktan ve sıcaktan korunması gerekir. Son kullanma tarihi düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Anjina pektoris ile egzersiz yapabilir miyim?
Evet, ancak egzersiz planı kontrollü şekilde oluşturulmalıdır. Düzenli ve orta yoğunluklu egzersiz kalp sağlığını destekler. Tempolu yürüyüş çoğu hasta için uygun bir başlangıçtır. Ani ve yoğun efordan kaçınmak gerekir. Egzersiz sırasında göğüs ağrısı gelişirse aktivite hemen durdurulmalı ve değerlendirme yapılmalıdır.
Soğuk havada dışarı çıkabilir miyim?
Soğuk hava damarların büzülmesine neden olarak anjinayı tetikleyebilir. Bu nedenle kış aylarında dikkatli olmak gerekir. Dışarı çıkarken boyun ve ağız bölgesini korumak, ani soğuğa maruz kalmamak ve hızlı tempo ile yürümemek önerilir. Çok soğuk ve rüzgarlı havalarda fiziksel aktivite sınırlandırılabilir.
Uçakla seyahat edebilir miyim?
Stabil anjinası olan ve tedaviyle kontrol altında bulunan çoğu kişi uçakla seyahat edebilir. Nitrogliserinin el bagajında taşınması ve uzun uçuşlarda ara ara hareket edilmesi önerilir. Şikayetler kontrol altında değilse veya yakın zamanda kararsız anjina atağı geçirilmişse seyahat öncesinde doktora danışılmalıdır.
Anjina şikayetlerim geçti, doktora gitmeye gerek var mı?
Evet. Ağrının geçmesi damar daralmasının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bazen dinlenme ile ağrı azalabilir ancak altta yatan sorun devam edebilir. Değerlendirilmemiş anjina zamanla ilerleyebilir ve kalp krizi riskini artırabilir. Bu nedenle mutlaka kardiyoloji kontrolü önerilir.
Stabil anjina kalp krizine dönüşebilir mi?
Evet, bu risk her zaman vardır. Damar duvarındaki plak aniden yırtılırsa pıhtı oluşabilir ve damar tamamen tıkanabilir. Bu durum kalp krizine yol açar. Ağrının daha sıklaşması, şiddetlenmesi veya daha az eforla ortaya çıkması risk artışının işareti olabilir. Düzenli takip ve ilaç tedavisine uyum bu riski azaltır.
Kadınlarda anjina belirtileri neden farklıdır?
Kadınlarda anjina her zaman klasik göğüs ağrısı şeklinde olmayabilir. Yorgunluk, nefes darlığı, mide bulantısı, sırt veya çene ağrısı gibi farklı belirtiler görülebilir. Ayrıca kadınlarda küçük damarların etkilenmesi daha sık görülür ve bu durumda anjiyografi normal olabilir.