Mitral Kapak Darlığı Nedir?
Mitral kapak darlığı, kalpteki mitral kapağın daralması ve kanın bu kapaktan geçişinin zorlaşmasıdır. Hafif olduğunda uzun süre belirti vermeyebilir. Darlık ilerledikçe nefes darlığı, çabuk yorulma ve çarpıntı gibi şikayetler ortaya çıkabilir. Düzenli ekokardiyografi kontrolleri hastalığın ilerleyip ilerlemediğini anlamanın en önemli yollarından biridir.
Mitral Kapak Darlığı Neden Olur?
Mitral kapak darlığının en sık nedenlerinden biri geçmişte geçirilen romatizmal ateştir. Çocukluk veya gençlik döneminde geçirilen bu hastalık, yıllar içinde mitral kapakta kalınlaşma, sertleşme ve daralmaya yol açabilir.
İleri yaşlarda kapakta gelişen kireçlenme de mitral darlığına neden olabilir. Daha nadiren doğuştan kapak sorunları veya bazı hastalıklar mitral kapağın yapısını etkileyebilir.
Mitral Kapak Darlığı Belirtileri Nelerdir?
Mitral kapak darlığı uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir. Şikâyetler genellikle kapaktaki daralma belirginleştiğinde ortaya çıkar.
En sık görülen belirti nefes darlığıdır. Başlangıçta hızlı yürürken veya merdiven çıkarken ortaya çıkarken hastalık ilerlediğinde daha hafif aktivitelerde de hissedilebilir. Çabuk yorulma ve egzersiz kapasitesinde azalma da sık görülür.
Mitral darlığı kalbin sol kulakçığında genişlemeye yol açabileceği için bazı hastalarda atriyal fibrilasyon gibi ritim bozuklukları gelişebilir. Bu durumda çarpıntı ve düzensiz kalp atımı hissedilebilir. İleri hastalıkta gece nefes darlığı veya bacaklarda şişlik de ortaya çıkabilir.
Mitral Kapak Darlığının Derecesi Nasıl Belirlenir?
Mitral kapak darlığının hafif, orta veya ileri derecede olup olmadığı esas olarak ekokardiyografi, yani kalp ultrasonu ile değerlendirilir.
Hafif darlıkta çoğu hastada şikâyet yoktur ve düzenli takip yeterli olabilir. Darlık arttıkça nefes darlığı ve çabuk yorulma daha belirgin hale gelebilir. İleri mitral kapak darlığında ise kapaktaki daralmayı gidermeye yönelik bir girişim veya ameliyat gerekebilir.
Tedavi kararı yalnızca kapaktaki darlığın derecesine göre değil, hastanın şikâyetleri ve kalbin darlıktan ne kadar etkilendiği birlikte değerlendirilerek verilir.
Mitral Kapak Darlığı Tanısı Nasıl Konur?
Mitral kapak darlığı bazen doktor muayenesinde duyulan farklı bir kalp sesiyle fark edilebilir. Tanının temel yöntemi ise ekokardiyografidir.
Ekokardiyografi ile mitral kapağın yapısı, açıklığı, kalp odacıklarının büyüklüğü ve akciğer damarlarındaki basınç hakkında bilgi edinilebilir.
Balonla kapak açma işlemi düşünülüyorsa kapağı daha ayrıntılı değerlendirmek için yemek borusundan yapılan transözofageal ekokardiyografi gerekebilir.
Mitral Kapak Darlığı Tehlikeli midir?
Hafif mitral kapak darlığı uzun süre ciddi bir sorun oluşturmadan takip edilebilir. Ancak ileri darlık tedavi edilmediğinde kalbin ve akciğer dolaşımının üzerindeki yük giderek artabilir.
Zaman içinde atriyal fibrilasyon, akciğer damar basıncında yükselme ve kalp yetmezliği gelişebilir. Atriyal fibrilasyon gelişen bazı hastalarda kalp içinde pıhtı oluşma ve buna bağlı inme riski de artabilir.
Bu nedenle hastalığın yalnızca belirtiler ortaya çıktığında değil, düzenli kontrollerle takip edilmesi önemlidir.
Mitral Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, mitral darlığının derecesine, hastanın şikâyetlerine ve kapağın yapısına göre belirlenir.
Hafif ve belirti vermeyen mitral darlığında çoğu zaman düzenli takip yeterlidir. İlaçlar kapaktaki darlığı ortadan kaldırmaz ancak nefes darlığını azaltmak, kalp hızını kontrol etmek veya eşlik eden ritim bozukluklarını yönetmek amacıyla kullanılabilir.
Kapak darlığı ileri düzeye ulaştığında ise kapağı açmaya yönelik tedavi gerekebilir.
Mitral Balon Valvüloplasti Nedir?
Mitral balon valvüloplasti, uygun mitral kapak darlığı hastalarında göğüs açılmadan yapılan bir tedavidir. Kasıktaki damardan kalbe ilerletilen özel bir balon daralmış mitral kapağın içinde şişirilerek kapak açıklığının genişletilmesi amaçlanır.
Özellikle kapak yapısı uygun olan romatizmal mitral darlığında etkili bir tedavi seçeneğidir.
Bazı hastaların kapak yapısı balon işlemine uygun olmayabilir. Böyle durumlarda cerrahi kapak tamiri veya mitral kapak değişimi değerlendirilebilir.
Mitral Kapak Darlığında Gebelik
Gebelik sırasında dolaşımdaki kan miktarı ve kalbin çalışma yükü artar. Bu nedenle özellikle orta veya ileri derecede mitral kapak darlığı bulunan kadınların gebelik öncesinde kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önemlidir.
Hafif mitral darlığında gebelik çoğu zaman sorunsuz ilerleyebilir. Belirgin darlık varsa gebelik boyunca daha yakın takip gerekebilir ve bazı hastalarda gebelik öncesinde kapak tedavisi düşünülebilir.
Mitral Kapak Darlığı ile Yaşam
Hafif mitral kapak darlığı bulunan birçok kişi günlük yaşamına herhangi bir önemli kısıtlama olmadan devam edebilir. Fiziksel aktivitenin düzeyi ise hastalığın derecesine ve kişinin şikâyetlerine göre belirlenmelidir.
Düzenli kardiyoloji kontrollerini aksatmamak ve verilen ilaçları düzenli kullanmak önemlidir. Nefes darlığı, çarpıntı veya egzersiz kapasitesinde belirgin değişiklik olması durumunda bir sonraki kontrolü beklemeden değerlendirme yapılmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Daha önce olmayan veya giderek artan nefes darlığı, belirgin çarpıntı, günlük aktivitelerde çabuk yorulma, göğüs ağrısı veya bayılma gibi şikâyetler ortaya çıktığında kardiyoloji değerlendirmesi gerekir.
Özellikle istirahatte nefes darlığı veya ani gelişen ciddi şikâyetler varsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Sık Sorulan Sorular
Mitral kapak darlığı ile mitral kapak yetmezliği aynı mıdır?
Hayır. Mitral kapak darlığında kapak yeterince açılamaz ve kanın ileri doğru geçişi zorlaşır. Mitral kapak yetmezliğinde ise kapak tam kapanamaz ve kanın bir kısmı geriye kaçar. Bazı hastalarda iki durum birlikte bulunabilir.
Mitral balon valvüloplasti ameliyat mıdır?
Hayır. Mitral balon valvüloplasti göğüs açılmadan, damar yoluyla yapılan girişimsel bir tedavidir. Kasıktan ilerletilen özel bir balon yardımıyla daralmış mitral kapağın açıklığı genişletilir.
Mitral kapak darlığı olan herkes ameliyat olmak zorunda mıdır?
Hayır. Hafif ve belirti vermeyen mitral darlığında yalnızca düzenli takip yeterli olabilir. Balonla kapak açma veya cerrahi tedavi genellikle ileri darlıkta ve uygun hastalarda gündeme gelir.
Mitral kapak darlığında egzersiz yapılabilir mi?
Hafif darlıkta çoğu kişi günlük aktivitelerine ve uygun düzeyde egzersize devam edebilir. Darlık ilerledikçe yoğun egzersizlerin sınırlandırılması gerekebilir. Egzersiz düzeyi kişinin şikâyetlerine ve ekokardiyografi sonuçlarına göre belirlenmelidir.
Mitral kapak darlığında ekokardiyografi ne sıklıkla yapılır?
Kontrol sıklığı darlığın derecesine göre değişir. Hafif hastalıkta kontroller daha seyrek yapılabilirken orta ve ileri mitral darlığında daha yakın takip gerekebilir. Şikâyetlerde değişiklik olduğunda kontrol zamanı beklenmemelidir.
Mitral kapak darlığı kalıtsal mıdır?
Mitral kapak darlığının büyük bölümü kalıtsal değildir. En sık nedenlerden biri romatizmal kapak hastalığıdır. Doğuştan gelişen mitral kapak sorunları ise daha nadir görülür.
Mitral kapak darlığında diş tedavisi yapılabilir mi?
Evet. Mitral kapak darlığı olan kişiler çoğu diş tedavisini normal şekilde yaptırabilir. Daha önce kalp kapağı enfeksiyonu geçirmiş veya yapay kalp kapağı bulunan hastalarda ise bazı diş işlemleri öncesinde ek önlemler gerekebilir. Bu nedenle mevcut kalp hastalıkları diş hekimine bildirilmelidir.