Patent foramen ovale (PFO), kalbin sağ ve sol üst odacıkları arasında anne karnında normal olarak bulunan küçük açıklığın doğumdan sonra tamamen kapanmaması durumudur. Anne karnında bu açıklık, akciğerler henüz çalışmadığı için kanın akciğerleri bypass ederek dolaşmasını sağlar. Doğumdan sonra akciğerler devreye girince bu açıklık genellikle kendiliğinden kapanır. Ancak bazı kişilerde tamamen kapanmayabilir ve erişkin yaşa kadar fark edilmeden kalabilir.
PFO oldukça yaygın bir durumdur. Toplumda her dört kişiden yaklaşık birinde bulunabileceği tahmin edilmektedir. Çoğu kişide hiçbir belirtiye yol açmaz ve yaşam boyunca fark edilmeyebilir. Ancak bazı durumlarda özellikle açıklanamayan felç, migren veya dalgıç hastalığı gibi durumlarla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle bazı hastalarda değerlendirme ve gerekirse kapatma işlemi önerilebilir.
Patent Foramen Ovale (PFO) Belirtileri
Patent foramen ovale çoğu zaman belirti vermez. Pek çok kişi PFO olduğunu hayatı boyunca bilmeden yaşayabilir. Ancak bazı durumlarda dolaylı etkiler ortaya çıkabilir.
En önemli klinik durum, nedeni açıklanamayan felçtir. Normalde bacak damarlarında oluşan küçük pıhtılar akciğerlerde filtre edilir. PFO varsa bu pıhtılar kalbin sağ tarafından sol tarafına geçebilir ve beyin damarlarına ulaşarak felce yol açabilir. Buna paradoksal emboli denir.
Bazı kişilerde migren atakları ile PFO arasında ilişki olabileceği düşünülmektedir. Özellikle aura ile seyreden migreni olan hastalarda PFO daha sık saptanabilir. Bunun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.
Dalgıçlarda görülen dekompresyon hastalığında da PFO önemli olabilir. Basınç değişiklikleri sırasında oluşan gaz kabarcıkları PFO aracılığıyla sistemik dolaşıma geçebilir.
Patent Foramen Ovale (PFO) Nedenleri
PFO aslında bir hastalık değil, doğum sonrası kapanması beklenen doğal bir yapının açık kalmasıdır. Anne karnında foramen ovale adı verilen açıklık fetüsün dolaşım sistemi için gereklidir. Doğumdan sonra sol kalp basıncı arttığında bu açıklık çoğu kişide kapanır.
Bazı kişilerde ise anatomik olarak tamamen kapanmaz. Bunun kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik faktörlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir ancak çoğu vakada belirgin bir neden saptanamaz.
Patent Foramen Ovale (PFO) Komplikasyonları
PFO genellikle zararsızdır. Ancak belirli durumlarda bazı komplikasyonlara zemin hazırlayabilir.
En önemli risk açıklanamayan felçtir. Özellikle genç yaşta felç geçiren ve belirgin damar hastalığı olmayan kişilerde PFO araştırılması önerilir. Çünkü sağ taraftan sol tarafa geçen küçük pıhtılar felce yol açabilir.
Bazı kişilerde oksijen düşüklüğü gelişebilir. Özellikle akciğer hastalığı olan veya belirli anatomik özelliklere sahip kişilerde sağdan sola geçiş belirgin olabilir.
Migren ile ilişki konusu halen araştırılmaktadır. PFO kapatılması sonrası bazı hastalarda migren sıklığının azaldığı bildirilmiştir ancak bu herkes için geçerli değildir.
Patent Foramen Ovale (PFO) Tanısı
PFO tanısı çoğunlukla ekokardiyografi ile konur. Standart kalp ultrasonografisi bazen yeterli olur ancak çoğu zaman kontrastlı ekokardiyografi tercih edilir. Bu yöntemde damar yolundan verilen serum içindeki küçük hava kabarcıkları kalpte izlenir ve sağdan sola geçiş olup olmadığı değerlendirilir.
Transözofageal ekokardiyografi daha ayrıntılı görüntü sağlar. Yemek borusundan yapılan bu ultrason yöntemi PFO’nun yapısını daha net gösterir ve kapatma planlanan hastalarda sık kullanılır.
Bazı durumlarda kalp kateterizasyonu sırasında da PFO değerlendirilebilir.
Patent Foramen Ovale (PFO) Tedavisi
PFO’nun her zaman tedavi edilmesi gerekmez. Belirti vermeyen ve komplikasyon riski düşük kişilerde genellikle sadece takip önerilir.
Felç geçirmiş ve başka neden bulunamamış hastalarda PFO kapatma gündeme gelebilir. PFO kapatma genellikle kateter yöntemiyle yapılır. Kasıktan girilerek kalbe ulaşılan ince bir kateter aracılığıyla PFO özel bir cihazla kapatılır.
Bazı hastalarda kan sulandırıcı ilaç tedavisi de önerilebilir. Tedavi kararı hastanın risk faktörlerine göre bireysel olarak değerlendirilir.
Patent Foramen Ovale (PFO) ile Yaşam
PFO’su olan pek çok kişi normal bir yaşam sürer. Belirti yoksa özel bir yaşam kısıtlaması gerekmez. Ancak felç öyküsü olan veya risk taşıyan kişilerde düzenli kardiyoloji takibi önemlidir.
Dalış yapan kişiler için PFO önemli olabilir. Bu durumda dalış planı kardiyolog ve dalış hekimi ile birlikte değerlendirilmelidir.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları kalp ve damar sağlığı açısından her zaman önemlidir. Sigara bırakılması, düzenli egzersiz ve tansiyon kontrolü genel kardiyovasküler riskleri azaltabilir.
Patent Foramen Ovale (PFO) Hakkında Sık Sorulan Sorular
PFO tehlikeli midir?
Çoğu kişi için zararsızdır. Toplumun dörtte birinde bulunmasına rağmen büyük çoğunluğu hiçbir sorun çıkarmaz. Açıklanamayan felç geçiren kişilerde ise değerlendirme gerektiren önemli bir bulgu haline gelir.
PFO kapatılması gerekli midir?
Her hastada gerekmez. Genellikle açıklanamayan felç öyküsü olan ya da yüksek risk taşıyan kişilerde değerlendirilir. Karar nöroloji ve kardiyoloji tarafından birlikte verilir.
PFO erişkin yaşta kendiliğinden kapanır mı?
Hayır. Doğumdan sonra kapanmayan PFO, erişkin yaşta da açık kalmaya devam eder. Kapatma kararı alındığında girişimsel yöntem gerekir.
PFO spor yapmaya engel midir?
Çoğu kişi için engel değildir. Ancak tüplü dalış yapanların bu konuyu mutlaka dalış hekimiyle konuşması gerekir.