Kötü Kolesterolüm Yüksek Çıktı. Sadece Diyet Yapsam Yeterli mi?
Bu soru kolesterol yüksekliği saptanan birçok kişinin aklına gelen ilk sorulardan biridir. Pek çok kişi ilaç kullanmak yerine yalnızca beslenme düzenini değiştirerek kolesterol değerlerini düşürmek ister. Sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri kolesterol tedavisinin temelini oluşturur. Ancak bazı kişilerde sadece diyet yapmak yeterli olmayabilir ve kalp damar hastalığı riskini azaltmak için ek tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Kötü kolesterol (LDL) neden önemlidir?
LDL kolesterol genellikle “kötü kolesterol” olarak adlandırılır. Bunun nedeni, yüksek LDL seviyelerinin damar duvarlarında birikerek plak oluşumuna yol açabilmesidir. Bu plaklar zamanla damar sertliği olarak bilinen ateroskleroz sürecine neden olur.
Damar sertliği ilerledikçe kalp damarlarında daralma gelişebilir. Bu durum göğüs ağrısı, eforla nefes darlığı ve ileri aşamalarda kalp krizi riskine yol açabilir. Aynı süreç beyin damarlarında da etkili olarak inme riskini artırabilir. Bu nedenle LDL kolesterol düzeylerinin kontrol altında tutulması kalp ve damar sağlığı açısından büyük önem taşır.
Diyet kolesterolü ne kadar düşürebilir?
Beslenme alışkanlıkları kolesterol seviyelerini önemli ölçüde etkileyebilir. Doymuş yağ ve trans yağ içeren gıdaların azaltılması, sebze ve lif açısından zengin bir beslenme düzenine geçilmesi LDL kolesterol seviyelerinde düşüş sağlayabilir.
Zeytinyağı, balık, kuruyemişler ve tam tahıllar gibi kalp dostu besinler kolesterol kontrolüne yardımcı olabilir. Düzenli egzersiz yapmak ve fazla kiloları vermek de LDL kolesterol seviyelerini düşürmede etkili olabilir.
Ancak diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri genellikle LDL kolesterolü belirli bir oranda düşürür. Bazı kişilerde bu düşüş yeterli olurken bazı kişilerde hedef değerlere ulaşmak için ek tedaviler gerekebilir.
Bazı kişilerde kolesterol neden diyetle düşmez?
Kolesterol yüksekliği her zaman yalnızca beslenme alışkanlıklarıyla ilgili değildir. Bazı kişilerde genetik faktörler kolesterol seviyelerini önemli ölçüde etkileyebilir. Ailevi hiperkolesterolemi gibi durumlarda vücut normalden çok daha fazla LDL kolesterol üretebilir.
Bu tür durumlarda sağlıklı beslenme ve egzersiz önemli olsa da tek başına yeterli olmayabilir. Kolesterol düzeylerinin hedef seviyelere indirilebilmesi için ilaç tedavisi gerekebilir.
Kolesterol ilacı ne zaman gerekli olur?
Kolesterol tedavisinde ilaç kararı yalnızca LDL seviyesine bakılarak verilmez. Kişinin kalp damar hastalığı riski de değerlendirilir. Daha önce kalp krizi geçirmiş kişilerde, stent veya bypass tedavisi uygulanmış hastalarda ya da diyabet gibi ek risk faktörleri bulunan kişilerde kolesterol ilaçları kalp krizi riskini azaltmak için önemli bir tedavi seçeneğidir.
Ayrıca LDL kolesterol seviyeleri çok yüksek olan bazı hastalarda henüz kalp hastalığı gelişmemiş olsa bile koruyucu amaçla ilaç tedavisi önerilebilir.
Kolesterol yüksekliğinde en doğru yaklaşım nedir?
Kolesterol yüksekliği tedavisinde en etkili yaklaşım yaşam tarzı değişiklikleri ile gerektiğinde uygulanan ilaç tedavisinin birlikte planlanmasıdır. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve sigaranın bırakılması kolesterol kontrolünün temelini oluşturur.
Bu önlemler bazı kişilerde yeterli olabilir. Ancak kalp damar hastalığı riski yüksek olan kişilerde ilaç tedavisi kalp krizi ve inme riskini azaltmada önemli rol oynar.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Kolesterol değerleriniz yüksek çıktığında yalnızca laboratuvar sonucuna bakarak karar vermek doğru değildir. Kalp damar hastalığı riskinin doğru şekilde değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirme sonucunda bazı kişilerde yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olurken bazı kişilerde ilaç tedavisi gerekebilir.
Bu nedenle kolesterol yüksekliği saptandığında bir kardiyoloji değerlendirmesi yapılması en doğru yaklaşım olacaktır. Erken dönemde alınan önlemler kalp ve damar hastalıklarının gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir.