Her Gün Aspirin Kullanmalı mıyım? (Bebek Aspirini Kimlere Önerilir?)
Bu soru kardiyoloji polikliniklerinde en sık sorulan konulardan biridir. Pek çok kişi 40 yaşından sonra kalp krizi riskini azaltmak için her gün “bebek aspirini” kullanılması gerektiğini düşünür. Ancak aspirin herkes için gerekli bir ilaç değildir. Bazı kişilerde kalp krizi ve inme riskini azaltabilirken, bazı kişilerde ciddi kanama riskine yol açabilir. Bu nedenle aspirin kullanımı mutlaka bireysel risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra doktor tarafından önerilmelidir.
Aspirin kalp hastalığını gerçekten önler mi?
Aspirin, kan pulcuklarının birbirine yapışmasını azaltarak pıhtı oluşumunu engeller. Kalp krizlerinin önemli bir kısmı kalp damarlarında oluşan pıhtılar nedeniyle geliştiği için aspirin bu pıhtı oluşumunu azaltarak kalp krizi riskini düşürebilir.
Daha önce kalp krizi, stent veya bypass ameliyatı geçirmiş kişilerde aspirin kullanımı genellikle tedavinin önemli bir parçasıdır. Bu hastalarda aspirin tekrar kalp krizi geçirme riskini azaltabilir. Bu duruma tıpta “ikincil korunma” denir.
Ancak hiç kalp hastalığı olmayan kişilerde aspirin kullanımı her zaman fayda sağlamayabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, düşük riskli kişilerde aspirin kullanımının sağladığı faydanın sınırlı olabileceğini ve bazı kişilerde kanama riskinin bu faydadan daha yüksek olabileceğini göstermiştir.
Kimlerin aspirin kullanması gerekebilir?
Aspirin genellikle daha önce kalp krizi, stent tedavisi veya bypass ameliyatı geçirmiş kişilerde önerilir. Ayrıca bazı yüksek riskli hastalarda da doktor tarafından koruyucu amaçla başlanabilir.
Örneğin diyabet, yüksek kolesterol, hipertansiyon ve sigara kullanımı gibi birden fazla risk faktörü olan kişilerde kalp hastalığı gelişme riski daha yüksek olabilir. Bu durumda doktor, kişinin genel risk profilini değerlendirerek aspirin kullanımını önerebilir.
Ancak bu karar kişiden kişiye değişir. Her 40 yaş üstü bireyin otomatik olarak aspirin kullanması gerektiği düşüncesi doğru değildir.
Kimler aspirin kullanmamalıdır?
Bazı kişilerde aspirin kullanımı ciddi kanama riskine yol açabilir. Özellikle mide ülseri olan kişilerde, daha önce mide kanaması geçirenlerde veya kanama eğilimi bulunan hastalarda aspirin kullanımı dikkatle değerlendirilmelidir.
Ayrıca kontrolsüz yüksek tansiyonu olan kişilerde de aspirin kullanımı kanama riskini artırabilir. Bu nedenle aspirin kullanmadan önce mutlaka bir hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.
Kendi kendine aspirin başlamak ya da “koruyucu olsun” düşüncesiyle düzenli kullanmak bazı durumlarda faydadan çok zarar verebilir.
Aspirin hangi dozda kullanılır?
Kalp hastalıklarında kullanılan aspirin dozu genellikle düşük doz olarak adlandırılan 75–100 mg aralığındadır. Türkiye’de bu doz genellikle “bebek aspirini” olarak bilinen tabletlerle sağlanır.
Bu doz pıhtı oluşumunu azaltmak için yeterlidir ve yüksek doz aspirine göre kanama riski daha düşüktür. Ancak doğru doz ve kullanım süresi mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Aspirin kullanımı hakkında karar verirken kişinin yaşı, kolesterol düzeyi, tansiyon durumu, diyabet varlığı ve ailede kalp hastalığı öyküsü birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle aspirin kullanmayı düşünüyorsanız önce bir kardiyoloji değerlendirmesi yapılması en doğru yaklaşım olacaktır.
Doktorunuz kalp hastalığı riskinizi hesaplayarak aspirin kullanmanın sizin için gerçekten faydalı olup olmayacağına karar verebilir.
10 yıllık kardiyovasküler risk hesaplamanızı buradan yapabilirsiniz.