Anjiyoplasti Nedir? Nasıl Yapılır?

Anjiyoplasti ve stent nedir?

Kalp damarlarında daralma geliştiğinde birçok kişi bunu uzun süre fark etmeyebilir. Ancak damar belirli bir seviyenin altına indiğinde kalp kasına giden kan azalır ve göğüs ağrısı, nefes darlığı veya ani kalp krizi gibi ciddi tablolar ortaya çıkabilir.

Bu noktada amaç, kalp kasına giden kan akışını en kısa sürede yeniden sağlamaktır. Anjiyoplasti ve stent işlemi, daralmış veya tıkanmış damarları açarak kan akışını düzeltmeyi hedefleyen girişimsel bir tedavi yöntemidir.

Anjiyoplasti, daralmış damarın balon yardımıyla genişletilmesidir. Stent ise damarın açık kalmasını sağlamak için aynı bölgeye yerleştirilen metal bir destektir. Bu iki işlem çoğu zaman birlikte uygulanır.

Göğüs açılmaz, genel anestezi gerektirmez ve işlem genellikle bilek veya kasıktan yapılan küçük bir girişimle gerçekleştirilir. Bu sayede hastalar çoğu zaman kısa sürede ayağa kalkabilir ve günlük yaşamlarına dönebilir.

Anjiyoplasti ve stent neden yapılır?

Kalbi besleyen koroner damarlar ateroskleroz nedeniyle zamanla daralabilir. Ateroskleroz, damar duvarında kolesterol ve yağ birikimiyle gelişen ve koroner arter hastalığının temelini oluşturan bir süreçtir. Bu daralma kalp kasına yeterli kan gitmesini engeller. Eforla göğüs ağrısı, nefes darlığı ve çabuk yorulma bu sürecin belirtileri olabilir. Damar tamamen tıkandığında ise kalp krizi gelişebilir.

Anjiyoplasti ve stent bu iki farklı tabloda da uygulanabilir. Stabil damar darlığında planlı olarak yapılabilirken, kalp krizinde tıkalı damarı bir an önce açmak için acil olarak uygulanır. Kalp krizinde her geçen dakika kalp kası hasarını artırabileceğinden hız kritik önem taşır.

Anjiyoplasti ve stent kimler için uygundur?

Anjiyoplasti ve stent genellikle eforla göğüs ağrısı yaşayan, şikayetleri ilaç tedavisiyle kontrol edilemeyen veya kalp krizi geçiren hastalarda uygulanır. Efor testi, BT koroner anjiyografi veya koroner anjiyografi ile ciddi damar darlığı saptanan kişiler bu tedaviye aday olabilir.

Her hasta için karar kişiye özeldir. Tek damar hastalığında ve kalp krizinde stent genellikle ilk tercih olabilir. Çoklu damar hastalığı, ana damar tutulumu veya diyabetli hastalarda bypass ameliyatı daha uygun bir seçenek olabilir. Bu karar girişimsel kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte değerlendirmesiyle alınır.

İşlem öncesi hazırlık

Anjiyoplasti ve stent işlemi öncesinde kalp damarlarının durumu ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Kan testleri, EKG ve gerekirse ekokardiyografi yapılır. Çoğu vakada işlem kararı koroner anjiyografi sırasında netleşir ve uygun görülürse aynı seansta stent uygulamasına geçilir.

Kullanılan bazı ilaçların geçici olarak düzenlenmesi gerekebilir. Özellikle kan sulandırıcı ilaçlar ve diyabet ilaçları bu konuda doktor yönlendirmesi gerektirir. İşlem öncesinde birkaç saatlik açlık istenir. Bilek veya kasık bölgesi işlem için hazırlanır.

Anjiyoplasti ve stent nasıl yapılır?

Anjiyoplasti ve stent işlemi bilek veya kasık damarından yapılır. Günümüzde hasta konforu ve erken hareket avantajı nedeniyle bilekten yapılan yöntem çoğu merkezde tercih edilmektedir.

Giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır. İnce ve esnek kateter damar içinden ilerletilerek koroner damarın çıkış noktasına ulaştırılır. Kontrast madde verilerek daralmış bölge görüntülenir.

Dar bölgeye ulaşıldığında küçük bir balon kontrollü şekilde şişirilir ve damar genişletilir. Ardından damarın açık kalmasını sağlamak için stent yerleştirilir. Stent genişleyerek damar duvarına oturur ve damarı destekler.

Planlı işlemlerde genellikle 30 ila 60 dakika içinde tamamlanabilir. Acil kalp krizi durumlarında işlem çok daha hızlı organize edilir.

FFR ve iFR ile darlık değerlendirmesi

Anjiyografi damarın görüntüsünü verir ancak bazen bir darlığın gerçekten müdahale gerektirip gerektirmediğini yalnızca görüntüden anlamak güç olabilir. Görüntüde ciddi gibi duran bir darlık kalp üzerinde gerçekte anlamlı bir yük oluşturmayabilir.

FFR ve iFR işte bu noktada devreye girer. Anjiyografi sırasında darlığın hemen öncesine ve sonrasına yerleştirilen özel bir sensörle basınç farkı ölçülür. Bu ölçüm darlığın gerçekten stent gerektirip gerektirmediğini çok daha doğru biçimde ortaya koyar.

Gereksiz stent uygulanmasını önler, gerekli olan stentin atlanmamasını sağlar ve tedavi kararının doğruluğunu artırabilir. Deneyimli merkezlerde anjiyografi ile birlikte rutin olarak kullanılan bu yöntemler kişiselleştirilmiş tedavinin önemli bir parçasıdır.

Stent türleri nelerdir?

Günümüzde en sık kullanılan stent türü ilaç kaplı stenttir. Bu stentler damar içinde yeniden daralma riskini azaltan özel bir ilaç salgılar. Eski nesil metal stentlere kıyasla yeniden daralma oranı çok daha düşüktür.

Bazı özel durumlarda kaplı stentler tercih edilebilir. Hangi stentin kullanılacağına damarın yapısı, tıkanıklığın özelliği ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Anjiyoplasti ve stent hasta için nasıl bir deneyimdir?

Anjiyoplasti ve stent işlemi birçok hasta için ilk başta endişe verici olabilir. Ancak süreç çoğu zaman beklenenden çok daha kontrollü ve rahat geçer.

İşlem lokal anestezi ve gerektiğinde hafif sedasyon altında yapılır. Hasta uyanık olabilir ve ekiple iletişim kurabilir. Balon şişirildiğinde kısa süreli bir basınç veya göğüste geçici bir his oluşabilir ancak bu birkaç saniye içinde geçer.

Çoğu hasta işlemi beklediklerinden çok daha kolay geçirdiklerini ifade eder. Göğüs açılmadığı için işlem sonrası ağrı minimaldir ve iyileşme süreci hızlıdır.

Anjiyoplasti ve stentin avantajları nelerdir?

Anjiyoplasti ve stentin bypass ameliyatına kıyasla pek çok avantajı olabilir.

Göğüs açılmaz ve kalp akciğer makinesi kullanılmaz. Büyük bir cerrahi kesi olmadığı için ameliyat sonrası ağrı çok daha azdır. Hastanede kalış süresi çok daha kısadır. Çoğu hasta bir gün içinde taburcu olabilir. Hastalar günlük yaşamlarına ve işlerine çok daha hızlı dönebilir.

Kan kaybı minimal düzeyde olduğu için kan transfüzyonu ihtiyacı nadiren ortaya çıkabilir. Bilek veya kasıkta küçük bir iz dışında görünür bir ameliyat izi kalmaz.

İşlem sonrası süreç

Anjiyoplasti ve stent işlemi sonrası hasta kısa süre gözlem altında tutulur. Bilekten yapılan işlemlerde hastanede kalış süresi genellikle daha kısadır. Çoğu hasta bir gün içinde taburcu olabilir.

Giriş bölgesinde hafif morluk veya şişlik görülebilir. Bu normaldir ve kısa sürede geçer. İlk günlerde ağır kaldırma ve zorlu aktivitelerden kaçınılması önerilir.

Birçok hasta işlemden kısa süre sonra göğüs ağrısında belirgin azalma ve efor kapasitesinde artış hissedebilir.

Stent sonrası ilaç kullanımı

Stent yerleştirildikten sonra pıhtı oluşumunu önlemek için belirli bir süre iki farklı kan sulandırıcı ilaç birlikte kullanılır. Bu tedavinin süresi hastanın risk durumuna ve kullanılan stent tipine göre değişir.

Bu ilaçların doktor onayı olmadan kesilmemesi büyük önem taşır. Başka bir girişim veya ameliyat planlanıyorsa ilaç düzenlemesi mutlaka kardiyolog gözetiminde yapılmalıdır.

Kolesterol düşürücü ilaçlar ve tansiyon ilaçları da çoğu hastada düzenli olarak kullanılmaya devam edilir.

Stent sonrası günlük yaşam nasıl olur?

Stent işlemi sonrası dönemde hastaların büyük çoğunluğu yaşam kalitesinde belirgin bir iyileşme yaşayabilir. Göğüs ağrısı azalır, efor kapasitesi artar ve günlük aktiviteler daha rahat yapılabilir hale gelebilir.

İlk haftalarda ağır fiziksel aktiviteden kaçınılması önerilir. Ancak yürüyüş gibi hafif aktiviteler kısa sürede başlanabilir ve hatta teşvik edilir.

Stent işlemi mevcut damar darlığını ortadan kaldırır ancak ateroskleroz süreci devam edebilir. Bu nedenle sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve sigaranın bırakılması tedavinin ayrılmaz parçasıdır. Risk faktörleri kontrol altına alınmazsa başka damar bölgelerinde yeni daralmalar gelişebilir.

Stent sonrası takip nasıl olmalıdır?

Stent sonrası düzenli takip hem stentin işlevini hem de genel kalp sağlığını izlemek açısından önemlidir.

Taburculuktan kısa süre sonra ilk kontrol randevusu planlanır. İlaç düzenlemesi ve genel durum bu kontrolde değerlendirilir. Uzun vadede yıllık kardiyoloji kontrolleri önerilir.

Göğüs ağrısının tekrar etmesi, nefes darlığı veya çarpıntı gibi yeni gelişen belirtiler beklenmeden değerlendirilmelidir.