ASD Kapatma Nedir? Nasıl Yapılır?

“ASD kapatma” veya “ASD kapama”, kalbin üst odacıkları arasındaki doğuştan deliğin kasık damarından ilerletilen özel bir cihazla kapatılması işlemidir. Bu yöntem açık ameliyat gerektirmeden uygulanır. İşlem genellikle 1-2 saat içinde tamamlanır ve hastalar çoğu zaman ertesi gün taburcu olur.

ASD nedir?

Atriyal septal defekt (ASD), kalbin sağ ve sol üst odacıkları arasındaki duvarda bulunan doğuştan açıklıktır. Bu açıklık nedeniyle sol taraftaki temiz kanın bir kısmı sağ tarafa geçer ve yıllar içinde sağ kalbin genişlemesine yol açar.

ASD’nin türleri, belirtileri ve kapatma kararının hangi durumlarda verildiği ASD yazısında ele alınmıştır. Bu yazı, kararın verilmesinden sonra işlemin nasıl yapıldığına ve sonrasında nelere dikkat edilmesi gerektiğine odaklanmaktadır.

Kapatma cihazı nedir?

İşlem sırasında deliğin içine küçük bir cihaz yerleştirilir. Cihaz iki diskli yapıdadır: bir disk kalbin sol tarafına, diğeri sağ tarafına oturur. İki disk arasındaki ince bağlantı deliğin tam içine yerleşir ve açıklık iki yandan kapatılmış olur.

Cihaz, deliğin büyüklüğüne göre farklı boyutlarda seçilir. İşlem öncesi yapılan görüntülemelerle ASD’nin ölçüleri belirlenir ve uygun cihaz tercih edilir. Çoğu hastada tek cihaz yeterlidir.

Yerleştirilen cihaz zamanla vücudun kendi dokusuyla kaplanır. Bu süreç yaklaşık altı ay sürer; sonunda cihaz kalbin doğal bir parçası haline gelir.

Kateterle ASD kapama kimler için uygundur?

Bu yöntem her ASD için uygun değildir. Kararın verilmesinde iki temel etken belirleyicidir: deliğin türü ve kalbe verdiği yük.

ASD’nin birden fazla türü vardır. Bunlardan en sık görüleni sekundum tipidir; deliğin duvarın orta kısmında bulunduğu bu tür, kateterle kapatma için en uygun formdur. Diğer ASD türlerinde (primum, sinüs venozus gibi) deliğin yerleşimi kateterle ulaşmaya elverişli değildir; bu hastalarda açık ameliyat tercih edilir.

İkinci önemli etken kalbin bu açıklıktan etkilenme düzeyidir. Yıllar boyunca sol taraftan sağ tarafa kaçan fazla kan, sağ kalp odacıklarını genişletir. Sağ üst ve sağ alt odacıkta büyüme görülmesi, deliğin kalp üzerinde belirgin bir yük oluşturduğunu gösterir. Bu durumda kapatma hem mevcut şikayetleri azaltır hem de gelecekte ortaya çıkabilecek sorunları (kalp yetersizliği, atriyal fibrilasyon, akciğer damarlarında basınç artışı) önler.

Belirti vermeyen küçük ASD’lerde de kalp etkilenmeye başladıysa kapatma önerilir. Yani belirtinin olmaması tek başına “tedaviye gerek yok” anlamına gelmez; kalbin yapısı da değerlendirilir.

Karar her zaman kişiye özeldir. Ekokardiyografi başta olmak üzere yapılan değerlendirmeler sonucunda hekim hangi yöntemin uygun olduğunu söyler.

ASD kapatma nasıl yapılır?

İşlem kateter laboratuvarında ya da ameliyathanede gerçekleştirilir. Hasta çoğunlukla genel anestezi altında uyutulur. Bazı durumlarda sedasyon yeterli olabilir; sedasyon, hastayı tam uyutmadan ağrısız bir uyku haline getiren ilaç uygulamasıdır.

Kasıktaki damara ince bir kılıf yerleştirilir ve buradan kateterler geçirilir. Kateterler damar yoluyla kalbe ilerletilir ve deliğin bulunduğu bölgeye ulaştırılır.

İşlem boyunca iki tür görüntüleme birlikte kullanılır. Anjiyografi damara verilen boya yardımıyla kalbin yapısını ekranda gösterir. Yemek borusundan yapılan özel ekokardiyografi ise ASD’yi çok ayrıntılı görüntüler; çünkü yemek borusu kalbin hemen arkasındadır.

Uygun cihaz seçildikten sonra kateter yardımıyla deliğe ulaştırılır. Önce sol taraftaki disk açılır, sonra sağ taraftaki disk yerleşir. Cihazın doğru oturduğu ve çevre yapılara baskı yapmadığı kontrol edildikten sonra kateterden ayrılır ve kalıcı olarak yerinde bırakılır.

Tüm işlem genellikle 1-2 saat içinde tamamlanır.

İşlem öncesinde nelere dikkat edilir?

Kapama işlemi öncesinde rutin kan tetkikleri, EKG ve ayrıntılı ekokardiyografi yapılır. Bazı hastalarda yemek borusundan yapılan özel ekokardiyografi de eklenir.

İşlemden önceki gece yarısından sonra bir şey yenilmemelidir. Kullanılan ilaçlarla ilgili düzenleme hekim tarafından planlanır. Bazı hastalarda işlem öncesinde aspirin başlanır; bu, cihaz yüzeyinde pıhtı oluşma riskini azaltmak içindir.

Aktif enfeksiyonların işlem öncesinde tedavi edilmiş olması önemlidir.

İşlem sonrası süreç nasıl olur?

ASD kapatma işlemi sonrası hastalar birkaç saat gözlem altında tutulur. Çoğu hasta bir gece hastanede kaldıktan sonra ertesi gün taburcu edilir.

İlk günlerde kasık bölgesinde hafif hassasiyet ve morarma görülebilir. Bu dönemde ağır kaldırmaktan ve yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılması önerilir. Hafif yürüyüşler birkaç gün içinde başlanabilir.

İşlem sonrası genellikle aspirin tedavisi başlanır ve çoğu hastada yaklaşık altı ay kullanılır. Bazı durumlarda ek ilaçlar da gerekebilir.

İlk kontrol genellikle bir ay içinde yapılır. Kontrollerde EKG ve ekokardiyografi ile cihazın yerleşimi ve kalbin durumu değerlendirilir. Sonraki kontroller altıncı ay ve birinci yılda planlanır.

Cihazla yaşam nasıldır?

Yerleştirilen cihaz vücutta hissedilmez ve günlük yaşamı etkilemez. Hastalar çoğu zaman kısa sürede normal yaşamlarına döner.

Modern ASD kapatma cihazları MR uyumludur. Cep telefonu, bilgisayar ve günlük elektronik cihazlarla ilgili özel bir kısıtlama yoktur. Havaalanı güvenlik kapılarından geçmek sorunsuzdur.

İlk aylarda diş tedavisi ya da cerrahi işlem planlanıyorsa hekime mutlaka bilgi verilmelidir. İlk altı ay içinde bazı işlemlerden önce antibiyotik kullanımı önerilebilir.

Spor ve günlük yaşam

İşlem sonrası ilk hafta ağır egzersizlerden kaçınılması önerilir. Hafif tempolu aktiviteler birkaç gün içinde başlanabilir.

Çoğu hasta iki hafta içinde günlük yaşamına ve spora döner. Başarılı bir kapatma sonrası egzersiz kapasitesinde belirgin rahatlama hisseden hastalar vardır; yıllarca fark edilmeyen kısıtlamanın kalktığı anlaşılır.