BT Koroner Anjiyografi (Sanal Anjiyo)

BT koroner anjiyografi nedir?

BT koroner anjiyografi, kalp damarlarını kateter kullanılmadan yani girişimsel bir müdahale gerektirmeden görüntülemeyi mümkün kılan modern bir inceleme yöntemidir.

Kalp damarlarını doğrudan değerlendirmek için uzun yıllardır koroner anjiyografi (klasik anjiyo) kullanılmaktadır. Bu işlem anjiyografi laboratuvarında, damar içine ince bir kateter yerleştirilerek gerçekleştirilir ve gerektiğinde aynı seansta tedaviye de imkan tanır.

BT koroner anjiyografi ise kateter gerektirmeden, tomografi cihazı ile damarların görüntülenmesini sağlar. Bu yöntemde damar içine kateter sokulması gerekmez. Koldan verilen kontrast madde kalp damarlarını boyarken tomografi cihazı çok sayıda kesitsel görüntü alır. Bu görüntüler bilgisayar ortamında birleştirilerek koroner damarların üç boyutlu haritası oluşturulur. Bu özelliği sayesinde girişimsel olmayan bir alternatif sunar ve uygun hastalarda damar hastalığını değerlendirmek için önemli bir seçenek haline gelmiştir. 

Türkçede farklı isimlerle anılır. Sanal anjiyo, koroner BT anjiyografi, bilgisayarlı tomografi koroner anjiyografi veya kısaca BTKA ya da koroner CTA olarak bilinir. Halk arasında en yaygın kullanılan isim sanal anjiyodur.

BT koroner anjiyografi ne gösterir?

BT koroner anjiyografi koroner damarların yapısını, çapını ve içindeki plak birikimini ayrıntılı olarak gösterir.

Damar duvarında kolesterol birikimi olup olmadığı, bu birikimin damarı ne kadar daralttığı ve plağın yumuşak mı yoksa sert mi olduğu bu yöntemle değerlendirilebilir.

Yumuşak plaklar henüz kireçlenmemiş ve daha kırılgan yapıda olduğundan ani tıkanıklık açısından daha riskli kabul edilir. Sert yani kireçlenmiş plaklar ise daha stabil bir süreci yansıtır. BT koroner anjiyografi bu ayrımı net biçimde ortaya koyabilir.

Bunun yanı sıra koroner damarların anatomisi, sapma veya yapısal farklılıklar ve bypass greftlerinin durumu da bu yöntemle değerlendirilebilir.

Kalsiyum skoru ile ilişkisi nedir?

Kalsiyum skoru ve BT koroner anjiyografi çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan kavramlar gibi düşünülse de farklı şeylerdir.

Kalsiyum skoru, koroner damar duvarındaki kireçlenme miktarını ölçen daha basit ve daha az radyasyon içeren bir testtir. Kontrast madde gerektirmez. Damarın daralmış olup olmadığını göstermez, yalnızca kireçlenmenin varlığını ve miktarını ortaya koyar. Kalp hastalığı riskini değerlendirmede önemli bir araçtır.

BT koroner anjiyografi ise hem kireçlenmeyi hem de damar içindeki yumuşak plakları gösterir ve damarın ne kadar daraldığını ölçer. Kontrast madde kullanılır ve çok daha ayrıntılı bilgi sağlar.

Kalsiyum skoru genellikle risk değerlendirmesinde ilk adım olarak kullanılırken BT koroner anjiyografi daha ileri değerlendirme gerektiren durumlarda tercih edilir.

BT koroner anjiyografi kimler için uygundur?

BT koroner anjiyografi özellikle göğüs ağrısı veya nefes darlığı olan ancak kalp hastalığı olasılığı düşük veya orta düzeyde değerlendirilen hastalarda tercih edilir. Bu grupta damarların normal bulunması durumunda klasik anjiyografiye gerek kalmayabilir.

Ayrıca efor testi gibi yöntemlerde belirsiz sonuç elde edildiğinde tanıyı netleştirmek amacıyla kullanılabilir. Bunun yanında bypass ameliyatı geçirmiş hastalarda greftlerin değerlendirilmesinde ve doğumsal damar anomalilerinin incelenmesinde de önemli bilgiler sağlar.

BT koroner anjiyografi kimler için uygun değildir?

Her hasta bu yöntem için uygun değildir.

Böbrek fonksiyonları ciddi ölçüde bozulmuş hastalarda kontrast madde kullanımı riskli olabilir.

Kontrast maddeye karşı daha önce ciddi alerjik reaksiyon geçirmiş hastalarda dikkatli değerlendirme gerekir.

Kalp hızı yüksek olan veya düzensiz kalp ritmi bulunan hastalarda görüntü kalitesi düşebilir. Bu nedenle işlem öncesinde kalp hızının yavaşlatılması gerekebilir.

Ciddi kireçlenme varlığında damar duvarındaki plaklar görüntüyü olumsuz etkileyebilir ve darlık derecesinin doğru değerlendirilmesini güçleştirebilir. Bu durumda klasik anjiyografi daha uygun bir seçenek olabilir.

Gebelikte radyasyon ve kontrast madde nedeniyle bu yöntem tercih edilmez.

BT koroner anjiyografi nasıl yapılır?

İşlem öncesinde kalp hızı değerlendirilir. Görüntü kalitesini artırmak için kalp hızının belirli bir düzeyin altında olması gerekir. Gerekirse işlemden önce kalp hızını yavaşlatan ilaç verilebilir.

Koldan ince bir damar yolu açılır. Kontrast madde bu yoldan verilir.

Hasta tomografi cihazının tüneline yatar. Cihaz çalışırken birkaç saniye nefes tutması istenir. Görüntüleme bu süre zarfında tamamlanır.

Tüm işlem genellikle 10-15 dakika içinde biter. Hazırlık süresiyle birlikte hastanede geçirilen toplam süre yaklaşık bir saati geçmez.

İşlem sonrası hasta hemen kalkabilir ve günlük yaşamına dönebilir.

İşlem sırasında ne hissedilir?

BT koroner anjiyografi oldukça konforlu bir işlemdir. Kapalı alan hissi yaşayan hastalarda cihazın tüneli bazen tedirginlik yaratabilir ancak işlem çok kısa sürdüğünden bu his genellikle sorun olmaz.

Kontrast madde verildiğinde klasik anjiyoda da olduğu gibi kısa süreli ve hafif bir sıcaklık hissi oluşabilir. Bu tamamen normaldir ve birkaç saniye içinde geçer.

İğne dışında herhangi bir girişim yapılmaz. Ağrı hissedilmez.

Klasik anjiyodan farkı nedir?

Bu iki yöntem sıkça karıştırılır ancak temel farkları şudur:

BT koroner anjiyografide kateter kullanılmaz. Damar içine girilmez. Bu nedenle klasik anjiyonun getirdiği girişimsel riskler söz konusu değildir. İşlem çok daha kısa sürer ve hasta aynı gün normal yaşamına döner.

Ancak BT koroner anjiyografinin önemli bir sınırı vardır. Saptanan bir darlığa aynı seansta müdahale edilemez. Yalnızca görüntü elde edilir.

Klasik koroner anjiyografide ise damar içine kateter ilerletilir. Hem tanı konur hem de gerekli görülürse aynı anda balon ve stent uygulanabilir. Bu nedenle ciddi darlık beklenen veya kalp krizi geçiren hastalarda klasik anjiyografi tercih edilir.

Kısaca BT koroner anjiyografi bir ön değerlendirme ve tarama aracıdır. Klasik anjiyografi ise hem tanı hem de tedavi imkânı sunan altın standart yöntemdir.

Radyasyon ve kontrast madde hakkında

Radyasyon

BT koroner anjiyografi sırasında düşük düzeyde radyasyon kullanılır. Günümüzde modern tomografi cihazları sayesinde bu doz mümkün olan en düşük seviyede tutulur. Tek bir çekimde alınan radyasyon miktarı, tıbbi açıdan kabul edilebilir sınırlar içindedir ve sağlanan fayda, bu maruziyetten çok daha fazladır.

Kontrast madde

İşlemde kullanılan kontrast madde böbrekler aracılığıyla vücuttan atılır. Sağlıklı böbreklerde kalıcı bir sorun oluşturmaz. İşlem öncesinde böbrek fonksiyonları değerlendirilir ve işlem sonrası bol sıvı alımı kontrast maddenin daha hızlı atılmasına yardımcı olur.

Sonuçlar nasıl yorumlanır?

BT koroner anjiyografi sonuçları kardiyolog tarafından değerlendirilir. Raporda her koroner damarın ayrı ayrı değerlendirildiği ve darlık derecesinin yüzde olarak ifade edildiği bulgular yer alır.

Normal sonuç damarların açık ve sağlıklı olduğunu gösterir. Bu durumda göğüs ağrısı gibi şikayetlerin başka nedenleri araştırılır.

Hafif darlık saptanırsa genellikle ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterlidir. Takip planı belirlenir.

Orta veya ciddi darlık saptanırsa klasik anjiyografi planlanır. Bu aşamada gerekirse stent veya bypass kararı verilir.

Sonuçları tek başına yorumlamaya çalışmak yanıltıcı olabilir. Rapordaki her bulgu klinik tablo ve şikayetlerle birlikte değerlendirilmelidir.